Domowe ekstrakty ziołowe

Domowe ekstrakty ziołowe warto wykorzystywać przy tworzeniu kosmetyków naturalnych. Nie wiedzą Państwo, czym one są? Wyjaśnimy to wspólnie. Są jedną z możliwości wzbogacenia kosmetyku o substancje aktywne zawarte właśnie w tych roślinach. Powszechnie stosowane są ekstrakty na bazie gliceryny lub etanolu (alkoholu), przy czym każdy z tych rodzajów ekstraktów ma swoje zalety i wady.

O tym artykule

Poniżej przedstawiamy metody wytwarzania domowych ekstraktów ziołowych, ich dawkowanie i stosowanie. Omówimy ekstrakcję gliceryną na gorąco i na zimno, ekstrakcję etanolem na zimno, a na koniec to, jak gotowe ekstrakty wykorzystać we własnych kosmetykach.

Główne korzyści

• Substancje aktywne z roślin

  Domowe ekstrakty ziołowe są jedną z możliwości wzbogacenia kosmetyku o substancje aktywne zawarte właśnie w tych roślinach.

• Można je przygotować w domu

  Przygotowanie domowych ekstraktów ziołowych nie jest bardzo skomplikowane i można sobie z nim poradzić także w domu.

• Gliceryna bez etanolu

  Ekstrakty na bazie gliceryny zyskują na popularności przede wszystkim dzięki temu, że nie zawierają etanolu, który może działać drażniąco na skórę.

• Etanol ekstrahuje mocniej

  Ekstrakty na bazie alkoholu przygotowuje się po prostu na zimno, a dzięki dobrym właściwościom ekstrakcyjnym etanolu będą bogate w substancje aktywne.

• Gliceryna także konserwuje

  Gotowe ekstrakty dzięki wysokiej zawartości gliceryny powinny zachować trwałość także bez użycia konserwantu.

Właściwości ekstraktów

Domowe ekstrakty ziołowe — o co chodzi?

Domowe ekstrakty ziołowe to skoncentrowane wyciągi z roślin. Już z nazwy wynika, że otrzymuje się je przez ekstrakcję z suszonych lub świeżych ziół z użyciem różnych czynników ekstrakcyjnych. Często jest to właśnie etanol lub gliceryna, które mają zdolność ekstrahowania niektórych substancji czynnych z roślin.

Przygotowanie domowych ekstraktów ziołowych nie jest bardzo skomplikowane i można sobie z nim poradzić także w domu. Z drugiej strony domowe ekstrakty ziołowe różnią się od tych kupowanych partia od partii, a jednocześnie nie ma się do dyspozycji informacji o dawkowaniu, stabilności, pH czy optymalnej temperaturze dodawania i tym podobnych, których w normalnych warunkach dostarcza producent.

Ekstrakty na bazie gliceryny

Domowe ekstrakty ziołowe na bazie gliceryny zyskują na popularności przede wszystkim dzięki temu, że nie zawierają etanolu, który może działać drażniąco na skórę. Z drugiej strony gliceryna jest nieco słabszym czynnikiem ekstrakcyjnym niż etanol, dlatego przy jej użyciu wybiera się także sposób ekstrakcji na gorąco, dzięki któremu zwiększa się udział wyekstrahowanych substancji. Z drugiej strony niektóre wrażliwe na ciepło substancje zawarte w ziołach mogą zostać przez wysoką temperaturę uszkodzone lub zniszczone.

Wytwarzanie na gorąco

1. Dezynfekcja

   Wszystkie naczynia i akcesoria, które będą miały kontakt z ekstraktem i surowcami, należy zdezynfekować — na przykład etanolem w sprayu.

2. Mieszanina wody i ziół 2:1

   Należy przygotować mieszaninę wody demineralizowanej i suszonych ziół — stosuje się wodę demineralizowaną w stosunku 2:1 (woda:zioła). Wysuszone rośliny do domowych ekstraktów ziołowych należy przed ekstrakcją posiekać lub drobno zmiksować, aby przyspieszyć proces ekstrakcji.

3. Lekkie wrzenie 30 minutmaks. 2 godziny

   W zakrytym naczyniu należy utrzymywać lekkie wrzenie przez 30 minut, maksymalnie jednak 2 godziny, jeśli wydaje się, że dana roślina wymaga dłuższego czasu ekstrakcji. Na bieżąco można też uzupełniać wodę, jeśli odparuje, aby nie doszło do gotowania na sucho.

4. Przecedzenie

   Mieszaninę należy przecedzić przez sitko lub gazę i zanotować masę otrzymanego skoncentrowanego ekstraktu.

5. Rozcieńczenie gliceryną 1:41:10

   W osobnym naczyniu należy przygotować mieszaninę wody demineralizowanej i gliceryny 1:4. Tą mieszaniną rozcieńcza się skoncentrowany ekstrakt ziołowy w stosunku 1:10 (ekstrakt:roztwór gliceryny).

Gotowe domowe ekstrakty ziołowe dzięki wysokiej zawartości gliceryny powinny zachować trwałość także bez użycia konserwantu. Jeśli jednak dojdzie do zanieczyszczenia mikrobiologicznego, należy zastosować także konserwant.

Wytwarzanie na zimno

Drugą możliwością ekstrakcji z użyciem gliceryny jest zastosowanie metody na zimno. W tym przypadku nie dochodzi do uszkodzenia termicznego niektórych wrażliwych substancji zawartych w ziołach. Domowe ekstrakty ziołowe na bazie gliceryny wytwarzane na zimno mają natomiast nieco niższą zawartość wyekstrahowanych substancji, ponieważ — jak już wspomniano — gliceryna jest na zimno słabszym czynnikiem ekstrakcyjnym niż alkohol.

1. Dezynfekcja

   Wszystkie naczynia i akcesoria, które będą miały kontakt z ekstraktem i surowcami, należy zdezynfekować.

2. Napełnienie słoika

   Do słoika należy włożyć 2/3 świeżych lub ½ objętości drobno posiekanych suszonych ziół.

3. Zalanie gliceryną

   Zioła należy zalać czystą gliceryną tak, aby były całkowicie zanurzone i aby w mieszaninie nie było pęcherzyków. Naczynie należy zamknąć.

4. Ekstrakcja 4 – 6 tygodni

   Zioła należy pozostawić do ekstrakcji na 4-6 tygodni, od czasu do czasu wstrząsając. Następnie mieszaninę przecedza się i w ten sposób otrzymuje się domowe ekstrakty ziołowe na bazie gliceryny.

Przy ekstrakcji gliceryną na zimno gotowego ekstraktu zwykle się nie rozcieńcza właśnie dlatego, że pominięto gotowanie, przez które ekstrakt zostałby zagęszczony.

Ekstrakty na bazie etanolu (alkoholu)

Domowe ekstrakty ziołowe na bazie alkoholu mają tę zaletę, że można je przygotować po prostu na zimno, a dzięki dobrym właściwościom ekstrakcyjnym etanolu będą bogate w substancje aktywne. Z drugiej strony do ekstrakcji należy używać zawsze czystego etanolu, co najmniej 95 %, który jest jednocześnie nieskażony. Nieskażony etanol jest trudniejszy do zdobycia, z drugiej strony niektóre środki skażające mogą być toksyczne i nieodpowiednie do stosowania na skórę, dlatego lepiej ich unikać.

Wytwarzanie na zimno

1. Dezynfekcja

   Wszystkie naczynia i akcesoria, które będą miały kontakt z ekstraktem i surowcami, należy zdezynfekować.

2. Mieszanina etanolu i ziół 2:11 tydzień

   W naczyniu należy wymieszać etanol i drobno posiekane suszone zioła w stosunku 2:1. Naczynie trzeba zamknąć hermetycznie, np. celofanem zabezpieczonym taśmą klejącą (jeśli naczynie nie ma wieczka), i pozostawić do ekstrakcji na 1 tydzień.

3. Odcedzenie

   Po tygodniu należy odcedzić mieszaninę przez sitko lub gazę — w ten sposób otrzymuje się skoncentrowany ekstrakt. Ekstrakt trzeba zważyć.

4. Rozcieńczenie etanolem 2:31:10

   W kolejnym naczyniu należy przygotować mieszaninę wody demineralizowanej i etanolu 2:3. Skoncentrowany ekstrakt zalewa się przygotowanym roztworem etanolu w stosunku 1:10 (ekstrakt:roztwór etanolu). W ten sposób otrzymuje się domowe ekstrakty ziołowe na bazie alkoholu.

Zastosowanie ekstraktów glicerynowych w kosmetykach

Jeśli domowe ekstrakty ziołowe są już gotowe, czas wykorzystać je w kosmetykach. Zastosowanie poszczególnych ekstraktów w konkretnych produktach zależy od kilku czynników. Chodzi przede wszystkim o kompatybilność z pozostałymi surowcami, optymalne pH i temperaturę oraz maksymalne stężenie.

Ponieważ ekstrakty ziołowe przygotowuje się w domu, nie ma się do dyspozycji informacji od producenta o wspomnianych parametrach i właściwościach ekstraktu. Ogólnie obowiązuje więc zasada, że domowe glicerynowe ekstrakty ziołowe dodaje się w temperaturze poniżej 40 °C, aby nie doszło do uszkodzenia cennych substancji roślinnych.

Ponieważ gliceryna jest substancją dobrze rozpuszczalną w wodzie, domowe ekstrakty ziołowe na bazie gliceryny nadają się do produktów na bazie wody lub zawierających fazę wodną. Najlepiej dodawać je do produktów, które nie mają skrajnych wartości pH — większość ekstraktów dobrze toleruje pH w zakresie 4-7.

Zastosowane stężenie danego ekstraktu zależy nie tylko od tego, ile jest w stanie tolerować Państwa skóra, ale wpływa też na stabilność produktu, przede wszystkim emulsji i żeli. Zaleca się nieprzekraczanie stężenia 5 % ekstraktu, najlepiej zacząć od 1 % ekstraktu, a jeśli produkt jest stabilny, kolejną partię przygotować z wyższym udziałem ekstraktu.

Zastosowanie ekstraktów etanolowych w kosmetykach

Domowe ekstrakty ziołowe na bazie alkoholu również nadają się do stosowania w kosmetykach. Etanol jest jednak w porównaniu z gliceryną surowcem bardziej drażniącym dla skóry, dlatego obecnie panuje trend minimalizowania udziału ekstraktów etanolowych w kosmetykach.

Jednocześnie praca z ekstraktami etanolowymi jest trudniejsza o tyle, że pozostałe surowce w produkcie, np. substancje aktywne, tenzydy, zagęstniki itd., mogą źle tolerować obecność etanolu i może dojść do wytrącenia substancji czy rozpadu emulsji i tym podobnych. Dlatego zawsze należy sprawdzić, czy pozostałe surowce w produkcie można łączyć z etanolem. Alkohol dobrze rozpuszcza się w wodzie, dlatego ekstrakty należy dodawać do fazy wodnej lub do produktów na bazie wody.

Ponownie obowiązuje zasada, że domowe ekstrakty ziołowe dobrze jest dodawać w temperaturze poniżej 40 °C, aby nie doszło do odparowania etanolu i termicznego uszkodzenia substancji aktywnych w ekstrakcie. Podobnie jak przy ekstraktach glicerynowych należy zacząć od stężenia 1 %, a w przypadku gdy produkt jest stabilny i skóra dobrze go toleruje, zwiększać stężenie, ale nie przekraczać 5 %. Zwykle jednak domowe ekstrakty ziołowe na bazie etanolu stosuje się w niższych stężeniach niż glicerynowe.

Ponieważ chodzi o produkcję domową, nie ma się do dyspozycji danych od producenta o optymalnym pH, temperaturze, przydatności itd. Dlatego dobrze jest przygotować kilka partii produktu o różnych stężeniach ekstraktu i obserwować ich stabilność oraz tolerancję przez skórę.

Częste pytania o domowe ekstrakty ziołowe

Praktyczne pytania dotyczące domowych ekstraktów ziołowych — wybór czynnika ekstrakcyjnego, czas ekstrakcji, konserwacja i dawkowanie do kosmetyków.

Podsumowanie

No i jak, Przyjaciele, próbowali już Państwo przygotować w domu taki domowy ekstrakt ziołowy?

Jeśli tak, prosimy koniecznie napisać, jak Państwu poszło, z czym Państwo pracowali i jak dalej wykorzystują Państwo te ekstrakty. Czekamy na Państwa spostrzeżenia.

Do zmydlenia, Przyjaciele.