Konserwanty w kosmetykach to temat drażliwy, dlatego chcemy wyjaśnić, że konserwowanie nie jest czymś złym — wręcz przeciwnie, jest niezbędne.
Konserwanty to substancje, które zapobiegają namnażaniu się bakterii (gram+ i gram-), drożdży, grzybów i pleśni, uszkadzając komórki i zarodniki w miejscu ich kiełkowania, a tym samym uniemożliwiając ich wzrost, co przedłuża trwałość Państwa produktu, średnio o 2 do 3 miesięcy.
Są nieodzownym składnikiem produktów zawierających wodę — nie tylko czystą, lecz także surowce na bazie wody, takie jak hydrolaty czy żel aloesowy. Trzeba jednak pamiętać, że w zasadzie większość produktów czysto naturalnych jest bardziej podatna na rozwój mikroorganizmów.
Fakt czy mit: co zagraża Państwa produktowi
Naprawdę jest bardzo prawdopodobne, że produkt może zostać skażony, nawet jeśli pracują Państwo w warunkach higienicznych i wszystko jest czyste.
Wymienimy kilka najistotniejszych czynników, które czynią z naturalnego produktu dosłownie raj dla rozwoju mikroorganizmów:
- wysoka zawartość wody
- wilgotność otoczenia, w którym produkt jest przechowywany lub używany – idealne dla rozwoju bakterii staje się wilgotne i ciepłe środowisko łazienki
- zawartość hydrolatów, ekstraktów roślinnych czy suszonych roślin w produkcie
- zawartość glinek czy naturalnych gum w produkcie
- temperatura przechowywania oraz temperatura, w której produkt jest aplikowany
- wartość pH mniej więcej od 4,5 do 6,5 (w rzeczywistości bakteriom sprzyja zakres pH od 4 do 9, drożdżom i pleśniom od 3 do 9)
Czy trzeba konserwować produkty bezwodne?
Nie trzeba konserwować wszystkich produktów. Na przykład mydło wytworzone metodą na zimno, w którym użyto roztworu wodorotlenku sodu, nie wymaga konserwantu.
Jeśli jednak mają Państwo produkt bezwodny, do którego dostaje się woda z otoczenia, taki produkt zaleca się konserwować.
Uwaga: nie należy dać się zmylić olejowej bazie swojego produktu. Gdyby bowiem użyli Państwo substancji konserwującej rozpuszczalnej w olejach, konserwant w olejach też pozostanie — nie będzie się przemieszczał ani działał właśnie tam, gdzie znajduje się woda, czyli jego zastosowanie stanie się bezcelowe.
Należy zatem użyć konserwantu na bazie wody i zapewnić jego wymieszanie z fazą olejową przez dodanie emulgatora.
Warto myśleć o swoim zdrowiu
Już sam fakt, że wybrali Państwo wytwarzanie własnych kosmetyków naturalnych, mówi, że priorytetem jest dla Państwa zdrowie. Dlatego nie należy lekceważyć możliwości wystąpienia bakterii, które przy obniżonej odporności lub uszkodzonej skórze mogą wywołać nieprzyjemne dolegliwości zdrowotne. Choć nie widzimy ich gołym okiem, znajdują się w Państwa produkcie w pewnej ilości i nie widać ich gołym okiem także w początkowym stadium ich namnożenia.
Ważne: chcielibyśmy również zwrócić uwagę na nadmierne dodawanie konserwantów do Państwa produktów. Nie obowiązuje tu zasada, że im więcej, tym dłużej produkt wytrzyma.
Konserwanty stosuje się w minimalnym stopniu, od 0,5 do 4%. Warto pamiętać, że tak jak niszczą bakterie, tak w wysokim stężeniu potrafią niszczyć również Państwa skórę. Zawsze należy więc kierować się zalecanym dawkowaniem.
Jak wybrać właściwy konserwant
Jak prawidłowo czytać informacje o produkcie
W ofercie znajdą dziś Państwo mnóstwo konserwantów. Można wybrać naturalny lub syntetyczny. Czasem dość myląca bywa sama nazwa konserwantu — często jest to handlowa nazwa produktu albo tylko skrót. Ważne jest zatem, aby umieć czytać informacje o produkcie: INCI, które powinno zawierać wszystkie składniki produktu, a te można już samodzielnie sprawdzić.
Interesująca jest też informacja, czy produkt został dopuszczony do stosowania w kosmetyce naturalnej przez jednostki certyfikujące, takie jak COSMOS, Ecocert, Natrue czy Soil Association.
Dobór konserwantu do charakteru Państwa produktu
Charakter Państwa produktu odgrywa ważną rolę, dlatego trzeba mieć zdefiniowane, o jaki produkt chodzi. Oto kilka podstawowych pytań:
- Czy jest to produkt na bazie wody, jak na przykład tonik?
- Czy jest to emulsja W/O czy O/W? (więcej o różnicach między emulsjami W/O i O/W w naszym artykule O/W czy W/O?)
- Czy jest to produkt, który po aplikacji się spłukuje, czy pozostaje na skórze?
- Czy produkt aplikuje się na włosy, skórę wokół oczu, na twarz, całe ciało, czy też jest to kosmetyk dla dzieci?
Wartość pH produktu
Kolejnym ważnym punktem jest pH. Bardzo istotne jest uświadomienie sobie, że większość naturalnych substancji konserwujących to słabe kwasy (jak na przykład kwas salicylowy, kwas benzoesowy, kwas sorbowy itd.). Wszystkie jako kwasy są słabo rozpuszczalne w wodzie, dlatego większość z nich dostarczana jest w postaci soli sodowej lub potasowej, na przykład benzoesanu sodu. Skuteczne są jednak wyłącznie w formie kwasowej. Oznacza to, że aby wprowadzić je do produktu, potrzebna będzie sól sodowa lub potasowa, ale aby były skuteczne, konieczna będzie forma kwasowa.
Dlaczego zatem konsekwentnie mierzyć pH produktu? Ponieważ pH znacząco wpływa na skuteczność i rozpuszczalność substancji konserwującej. Jeśli pH jest niskie, konserwant zacznie w produkcie sedymentować i może spowodować destabilizację produktu. Jeśli natomiast pH jest wysokie, konserwant traci swoją skuteczność.
Dlatego warto sprawdzić, przy jakim pH dany konserwant jest skuteczny. Przypominamy, że bakteriom sprzyja zakres pH od 4 do 9, drożdżom i pleśniom od 3 do 9, co obejmuje pH skóry 4,0 – 6,5.
Substancje konserwujące w składnikach Państwa produktu
To bardzo ważna kwestia! Zanim wybiorą Państwo konserwant, trzeba wziąć pod uwagę fakt, że niektóre składniki Państwa receptury mogą już zawierać substancję konserwującą (na przykład hydrolaty bywają często konserwowane benzoesanem sodu).
Przede wszystkim należy więc wybrać konserwant, który jest kompatybilny z konserwantami zawartymi w surowcach, a zarazem obliczyć, ile preparatu konserwującego można jeszcze użyć, aby nie przekroczyć właściwej miary i nie „przedawkować” produktu końcowego. Dawki stosowania poszczególnych konserwantów mieszczą się w zakresie od 0,8% do 4,0%.
Zakres działania konserwantu
Przy wyborze właściwego konserwantu równie ważne jest sprawdzenie, wobec których czynników zanieczyszczających konserwant jest skuteczny. W wyrobach kosmetycznych najczęściej występują bakterie gram-dodatnie i gram-ujemne, drożdże oraz pleśnie.
Dlatego jeśli mają Państwo w domu konserwant, który nie pokrywa całej tej skali zanieczyszczeń, konieczne jest uzupełnienie jego skuteczności dodatkowym konserwantem.
Wpływ konserwantu na charakter produktu końcowego
Czy konserwant może wpłynąć na zapach, barwę czy lepkość wyrobu? Tak, może się tak zdarzyć, zwłaszcza w przypadku konserwantów naturalnych, które są ekstraktem z natury, a więc większość ma swój zapach i barwę. Nie należy się jednak zniechęcać — ich zastosowanie to przecież maksymalnie do 4%, a jeśli produkt nie ma być całkowicie bez zapachu i woni, konserwantu w nim Państwo nie wyczują.
W przypadku emulsji trzeba obserwować wszelkie niepożądane zmiany lepkości. To jednak znów kwestia praktycznych prób i znalezienia tego najodpowiedniejszego właśnie dla Państwa produktu.
Wskazówka: ważne jest sprawdzenie także tego, czy dany konserwant nie jest wrażliwy na przykład na światło, pod wpływem którego się utlenia. Warto więc rozważyć również tę kwestię i wybrać właściwe opakowanie dla swojego konserwowanego produktu.
Przegląd konserwantów
W naszej ofercie znajdą Państwo zarówno konserwanty naturalne, jak i pochodzenia syntetycznego. W tym przypadku nie jest aż tak ważne, jakie pochodzenie surowca Państwo wybiorą, lecz raczej to, aby użyć konserwantu skutecznego wobec zakresu działania tych mikroorganizmów, których namnażaniu trzeba zapobiec.
Ponieważ w naszym środowisku pojawia się coraz więcej wytwórców kosmetyków naturalnych, którzy nie produkują wyłącznie na własne potrzeby, poniższa lista jest przeznaczona właśnie dla nich.
Jeśli są Państwo producentem kosmetyków, z pewnością mają już Państwo tę informację ustaloną i potrafią na jej podstawie dokładnie określić, który konserwant jest najlepszy dla Państwa produktów. W tym przypadku zalecamy również wykonanie testu mikrobiologicznego w laboratorium, ponieważ jest to jedyny pewny sposób sprawdzenia, czy wybrany konserwant jest skuteczny.
Jeśli jednak wytwarzają Państwo w domu na własny użytek, nie trzeba aż tak bardzo trudzić się ustalaniem tego. W warunkach domowych wystarczy jedna rada: wystarczy wybrać konserwant o najszerszym zakresie skuteczności — czyli taki, który obejmuje także ten rodzaj bakterii, którego namnażaniu trzeba zapobiegać — i użyć właściwej proporcji konserwantu w swoim produkcie. Jeśli wytwarzają Państwo umiarkowane ilości, które da się zużyć w ciągu kilku miesięcy, konserwant skutecznie ochroni Państwa produkt na ten okres przed nadmiernym rozwojem niepożądanych mikroorganizmów.
Jak czytać profile: poniżej znajdują się właściwości poszczególnych konserwantów — rozpuszczalność, skuteczne pH, dawkowanie i barwa. Aktualną dostępność i opakowania znajdą Państwo w kategorii Konserwanty.
Ekstrakt z pestek grejpfruta
Jest to produkt naturalny, który działa jako naturalny inhibitor antybakteryjny, przeciwpasożytniczy, przeciwgrzybiczy i przeciwwirusowy w mydłach, tonikach do twarzy i innych wyrobach kosmetycznych. Jest rozpuszczalny w wodzie, alkoholu i rozpuszczalnikach organicznych.
Użycie i aplikacja: jeśli chodzi zwłaszcza o produkty na bazie wody, zalecamy uzupełnienie o kolejne konserwanty, aby pokryły skuteczność wobec mikroorganizmów.
Cosgard
Cosgard to naturalny konserwant, który spełnia standardy Ecocert i COSMOS, NaTrue Certified oraz Soil Association – kwas dehydrooctowy i alkohol benzylowy to związki organiczne akceptowane do stosowania w kosmetyce naturalnej.
Skuteczność: szerokospektralny, wysoce skuteczny wobec bakterii gram+, częściowo wobec bakterii gram- i pleśni. Najskuteczniejszy jest poniżej pH 5,5.
Jego zastosowanie jest naprawdę szerokie. Można go użyć do następujących produktów: szampony, odżywki, mydła do twarzy i mydła w płynie, żele pod prysznic, toniki do twarzy dla skóry wrażliwej, chusteczki i ściereczki dla dzieci, produkty nawilżające, kremy, szampony dla dzieci, preparaty do włosów, kąpiele perełkowe, kremy do opalania.
Jest niemal bezwonny, dzięki czemu pozwala wybrzmieć dodanym kompozycjom zapachowym produktu. Barwa ma delikatnie żółty odcień, lekko widoczny w przezroczystych wodach toaletowych, w pozostałych kosmetykach nie wpływa na barwę produktu końcowego.
Dermosoft 1388
Dermosoft 1388 to mieszanina kwasów organicznych pochodzenia roślinnego o szerokiej aktywności przeciwdrobnoustrojowej, certyfikowana przez firmę Ecocert. Jest to zatem konserwant naturalny.
Skuteczność: wobec bakterii (gram+ i gram-) oraz pleśni.
Zastosowanie: produkty na bazie wody, od żeli po emulsje (jeśli produkt jest na bazie oleju, konieczne jest użycie solubilizatora).
Wskazówka: jego aktywność można zwiększyć, stosując 0,1% naturalnego czynnika chelatującego PA-3. Aby zwiększyć skuteczność wobec drożdży, zalecamy połączenie z GMCY.
Dermosoft GMCY
GMCY to czysty produkt naturalny – jest to ester gliceryny z kwasem kaprylowym, certyfikowany przez firmę Ecocert. Poza rolą konserwantu stosowany jest również jako emulgator i środek zmiękczający.
Skuteczność: wobec bakterii (gram+ i gram-). W przypadku fazy wodnej wprowadza się go za pomocą solubilizatora.
Ma stałą konsystencję, topi się już w 30 – 35 °C.
Wskazówka: bardzo dobrze łączy się z Dermosoft 1388 w celu uzyskania szerszego spektrum skuteczności.
Naticide
Naticide to naturalny konserwant. Ciekawostką jest, że jest to w istocie kompozycja zapachowa (mieszanka wanilii i migdałów), więc po jego zastosowaniu można podać, że produkt jest bez konserwantu, ponieważ nie jest klasyfikowany jako tradycyjny środek konserwujący.
Skuteczność: skuteczny wobec bakterii gram+ i gram-, drożdży oraz pleśni.
W wodzie jest rozpuszczalny tylko do 0,6%, dlatego pozostała część 0,4% musi zostać dodana w fazie chłodzenia.
Zastosowanie: toniki do twarzy (olejowe i suche), kremy i maski do twarzy, szampony, antyperspiranty, mleczka i żele do ciała.
Versatil TBG
Jest to konserwant zatwierdzony przez Ecocert, COSMOS i Natrue. Nie jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego do wprowadzenia go do receptury potrzebny jest solubilizator. Działa na bazie wodnej.
Skuteczność: skuteczny wobec bakterii gram+ i gram- oraz drożdży (dla emulsji i wyrobów na bazie wody jest wystarczający, przy szamponach, mydłach i produktach na bazie surfaktantów konieczne jest uzupełnienie jego działania kolejnym konserwantem).
Zastosowanie: toniki, żele, emulsje, dezodoranty, odżywki do włosów.
Wskazówka: Versatil TBG można dla lepszej skuteczności łączyć z Dermosoft 1388.
Euxyl PE 9010
Euxyl to syntetyczny konserwant o szerokim spektrum działania, skuteczny wobec bakterii gram+, gram-, drożdży oraz pleśni. Nie zawiera parabenów ani formaldehydu.
Ma ograniczoną rozpuszczalność w wodzie (1% w 20 °C), ale jest łatwo rozpuszczalny w rozpuszczalnikach polarnych, takich jak glikol propylenowy i propanodiol 1,3. Jest umiarkowanie rozpuszczalny w glicerolu i sorbitolu.
Zastosowanie: kremy, toniki i sera do twarzy, chusteczki nawilżane, szampony, odżywki, kosmetyki do ciała.
Wierzymy, że w naszych wpisach dostarczyliśmy Państwu wystarczającą podstawę informacyjną, i trzymamy kciuki przy testowaniu naszych konserwantów.
Aktualną ofertę konserwantów naturalnych i syntetycznych wraz z opakowaniami i dostępnością znajdą Państwo w sklepie internetowym.
