Wegańskie woski zamiast wosku pszczelego
Wraz z rosnącym zainteresowaniem kosmetykami wegańskimi twórcy receptur zastępują w swoich formulacjach klasyczny wosk pszczeli wegańskimi alternatywami.
Najpopularniejszy w ostatnim czasie staje się przede wszystkim wosk sojowy do wyrobu świec oraz jego mieszanka z woskiem kokosowym. Nie jest to jednak jedyny wosk, który jest odżywczy i odpowiednio zastąpi Państwu wosk pszczeli.
W tym artykule omówimy: podział wosków wegańskich i uwodornionych wosków wegańskich oraz konkretne przykłady takich wosków, bliższą charakterystykę poszczególnych rodzajów najpopularniejszego wosku sojowego, sposób wykonania naturalnej świecy sojowej, porady i triki przy wyrobie świecy sojowej oraz najczęstsze błędy przy tworzeniu świecy sojowej.
Jak powstają woski wegańskie i które to woski?
Woski wegańskie pochodzą z liści, łupin lub owoców roślin albo pozyskuje się je przez tzw. odparafinowanie olejów roślinnych. Proces odparafinowania przebiega jako usunięcie wosku metodą chłodzenia, tłoczenia lub obróbki rozpuszczalnikiem. Jest to więc separacja fizyczna i nie zachodzą przy niej żadne reakcje chemiczne.
Wskazówka: to, czy chodzi o wosk, można rozpoznać po nazwie INCI, która powinna zawierać określenia „cera” lub „wax”.
Funkcję wosku pełnią również woski wegańskie powstające w wyniku uwodornienia oleju — im poświęcamy drugą grupę poniżej.
Wosk candelilla
Ten wosk jest uważany za najlepszą wegańską alternatywę dla wosku pszczelego. Ma bardzo delikatny zapach i działa jak środek wodoodporny, dzięki czemu zapobiega utracie wilgoci ze skóry.
Stosuje się go do zwiększenia lepkości w emulsjach typu W/O (water-in-oil). Kosmetykom nadaje połysk i twardość. Dodaje się go do wosków do włosów, pomadek, tuszy do rzęs, kremów do twarzy, rąk czy stóp. Jest więc doskonałym stabilizatorem, zagęstnikiem, środkiem zmiękczającym, emulgatorem czy odżywczym kondycjonerem. I oczywiście można go wykorzystać do wyrobu świec.
Wosk carnauba
Ten wosk nazywany jest również Królową wosków i należy do najtwardszych wosków naturalnych.
Wyjątkowo wysoka temperatura topnienia wosku carnauba zapewnia zwiększenie termostabilności preparatów kosmetycznych, które dzięki niemu zachowują swój skład fizyczny lub molekularny, gdy zostaną wystawione na działanie wysokiej temperatury.
Dzięki właściwościom emulgującym, zagęszczającym, zmiękczającym i natłuszczającym jest popularnym hipoalergicznym składnikiem preparatów kosmetycznych, takich jak kremy do twarzy, dezodoranty, różne kategorie makijażu oraz środki ochrony przeciwsłonecznej. Dzięki temu jest ulubionym składnikiem produktów do włosów, takich jak woski do stylizacji, a także maści, które muszą pozostać na skórze przez długi czas, aby ułatwić gojenie ran. Jest również doskonałym środkiem do depilacji.
Wosk ryżowy
Tak, wosk można wytworzyć również z ryżu. Pozyskuje się go przez odparafinowanie dziewiczego oleju z otrąb ryżowych i stanowi zamiennik wosku candelilla.
Stosuje się go w pielęgnacji skóry i włosów, działa jako zagęstnik, spoiwo, plastyfikator i środek żelujący. W balsamach i pomadkach zapewnia twardość, dobrą teksturę i trwałość. Można go łączyć z większością wosków i olejów roślinnych.
Woski uwodornione
Drugą grupą są woski wegańskie, które powstają w procesie uwodornienia. Uwodornienie to w istocie proces, w którym wszystkie lub tylko niektóre tłuszcze nienasycone przekształcane są w formę nasyconą.
W skrócie, w praktyce przebiega to tak, że olej roślinny podgrzewa się w zbiorniku ciśnieniowym do około 160 °C, dodaje się jako katalizator na przykład nikiel, a następnie gazowy wodór; w wyniku ich reakcji temperatura wzrasta do 200–230 °C, powstaje emulsja, którą następnie schładza się zimną wodą, a w kolejnych procesach usuwa się nikiel i gazowy wodór.
Wskazówka: Państwo nie muszą pamiętać tego skomplikowanego procesu. Wystarczy rozpoznać dzięki nazwie INCI, o jaki wosk chodzi — woski pozyskane przez uwodornienie mają w swoim opisie INCI „Hydrogenated Vegetable oil”.
Wspólną cechą wosków uwodornionych jest ich wyraźnie niższa temperatura topnienia i miękkość w porównaniu z pierwszą grupą.
Wosk jojoba
Jest to więc uwodorniony olej jojoba, który sam w sobie jest bardzo odżywczy. Tak jak olej, również pozyskany z niego wosk zawiera wiele substancji mineralnych, kwasów tłuszczowych i witamin, które są odżywcze dla skóry — zarówno suchej, problematycznej, jak i trądzikowej.
Wykorzystają go Państwo jako dodatek do mydeł, emulsji, kremów, balsamów, a także do wyrobu tuszy do rzęs. Można go stosować również do świec (także jako mieszankę z innym woskiem).
Wosk migdałowy
Ten wosk jest doskonałym wegańskim zamiennikiem wosku pszczelego. Ponieważ jest znacznie miększy niż wosk pszczeli, nadaje się do tworzenia gładkich i miękkich balsamów wzbogaconych o substancje odżywcze oleju migdałowego.
Wosk nie podrażnia, dlatego nadaje się do preparatów do pielęgnacji skóry wrażliwej, a także cery dojrzałej i problematycznej. Można go stosować do mydeł, emulsji, kremów, balsamów czy preparatów do pielęgnacji włosów.
Wykorzystają go Państwo również do świec w naczyniach (w przypadku mieszanki z twardszymi woskami można wykonać także klasyczną świecę).
Wosk kokosowy
W naszym przypadku mieszanka wosku kokosowego i sojowego jest doskonałym wyborem do wyrobu świec. Ponieważ ma stosunkowo niską temperaturę topnienia, nadaje się do tworzenia świec w naczyniach.
Ma znakomitą przyczepność do szkła, gładką powierzchnię i nie tworzy efektu szronu. Doskonale przyjmuje barwniki i pozwala uzyskać piękne kolorystyczne wykonania Państwa produktów.
Wskazówka: jeśli chcieliby Państwo uzyskać twardsze świece, należy domieszać wosk carnauba lub candelilla.
Wosk rzepakowy
A na koniec nasza najświeższa nowość. Olej rzepakowy staje się stopniowo coraz popularniejszy w produkcji świec, ponieważ wytwarzany jest w Europie i jest bardziej ekologiczny niż jego sojowy odpowiednik z USA.
Jest miękki, ma konsystencję masła i poza świecami można go stosować jako odżywkę do włosów. Zmiękcza też skórę, zwiększa jej jędrność i elastyczność oraz nadaje się także do balsamów do ust.
W ofercie jest czysty wosk rzepakowy odpowiedni do świec samostojących, a także mieszanka oleju rzepakowego i kokosowego, która jest specjalnie skomponowana do wyrobu świec w naczyniach oraz wosków zapachowych do lamp aromatycznych i jest twardsza niż wariant czysty.
Woski sojowe i ich charakterystyka
Wosk sojowy również należy do wosków uwodornionych i obecnie jest najpopularniejszym wariantem do wyrobu świec wegańskich. W ofercie jest kilka rodzajów. Wielu z Państwa pyta przy zakupie wosków sojowych, który jest najlepszy i którego użyć.
Golden Wax 464
To czysty wosk sojowy firmy AAK. Ma dobrą przyczepność do naczyń, tworzy wyjątkowy zapach z olejkami zapachowymi i eterycznymi oraz nadaje Państwa świecom delikatny, kremowobiały wygląd.
NatureWax C-3
NatureWax C-3 stanowi w zasadzie alternatywę dla czystego wosku sojowego Golden Wax 464, ale od innego dostawcy (Cargill). Jego właściwości są niemal identyczne. Mimo to nieco się różnią, a różnicę między nimi często widać dopiero przy samym użyciu.
Jeśli używają Państwo większych ilości do produkcji nie tylko na własny użytek, warto przetestować oba rodzaje, aby przekonać się, który wariant najbardziej odpowiada Państwa procesom i produktom.
Zalecany jest do klasycznych świec w naczyniach (tj. do świeczników) oraz jako środek zmiękczający do świec słupkowych.
NatureWax C-6
To już mieszanka wosku sojowego i kokosowego, która nadaje się do wyrobu świec w naczyniach (do świeczników). Ma doskonałą przyczepność do szkła i odporność na powstawanie tzw. kwiatów tłuszczowych (to znaczy, że zachowuje swoją kremową konsystencję i nie powstają niepożądane tzw. szrony).
EcoSoya CB-Advanced
To również mieszanka wosku sojowego i kokosowego, ma znakomitą przyczepność do szkła, gładką powierzchnię i jest odporna na szron. Bardzo dobrze miesza się z barwnikami, co gwarantuje żywy kolorystyczny efekt gotowych wyrobów.
Zalecany jest do klasycznych świec w naczyniach (tj. do świeczników), ale także na tzw. Candle melts – wkłady do podgrzewaczy wosku.
Odpowiedzi na pytanie, który wosk jest najlepszy, wprawdzie do końca nie mamy, ale wierzymy, że podane informacje pomogą Państwu lepiej się zorientować i właściwie ocenić, który wosk będzie najodpowiedniejszy dla Państwa twórczości.
Właściwości świecy sojowej
Jaka jest różnica między świecą sojową a parafinową? Naszym zdaniem znacząca — niech Państwo ocenią sami:
- Jest ekologiczna
Wosk sojowy jest pochodzenia roślinnego, a podczas palenia świecy nie uwalniają się do powietrza toksyny.
- Szybciej wypełnia pomieszczenie zapachem
Dzięki niższej temperaturze topnienia potrafi szybciej rozpachnić pomieszczenie.
- Dłuższy czas palenia
Pali się równomiernie i powoli, przy czym czas palenia jest o 50 % dłuższy niż w klasycznych świecach parafinowych.
- Łatwo się myje
Do umycia szklanego świecznika wystarczy zwykłe mydło i woda, szklanego świecznika można więc używać wielokrotnie.
Co należy rozważyć przed produkcją?
Wybór surowców
Przed pracą ważne jest zapoznanie się z istotnymi faktami na temat wybranych surowców:
- temperatura, do której należy podgrzać wosk
- temperatura, w której zaleca się zalewanie wosku
- procent użycia olejku eterycznego i barwnika, aby z wyprzedzeniem przygotować właściwe ilości
Wybór naczynia
Najodpowiedniejszą formą naczynia na świecę jest kształt szklanki lub walca.
Wskazówka: w żadnym wypadku nie należy używać naczynia, którego szyjka jest wyraźnie węższa niż dno naczynia. Świeca nie będzie wtedy prawidłowo „pracować” z powodu nierównomiernej cyrkulacji powietrza i parowania.
Wybór knota
Bardzo ważne jest dobranie knota na podstawie kształtu naczynia — jeśli mają Państwo wysokie, ale wąskie naczynie, należy wybrać knot dostatecznie długi, ale cienki, w przeciwnym razie utworzy nieproporcjonalnie duży płomień i świeca nie będzie palić się prawidłowo.
Jeśli natomiast mają Państwo naczynie niskie, ale o większej powierzchni, należy wybrać knot dostatecznie gruby i mocny, aby płomień zdołał ogrzać całe naczynie, w przeciwnym razie powstanie tzw. tunel.
Wskazówka: długość knota musi być co najmniej o 1–2 cm większa niż poziom wosku.
Praca z woskiem
Wosk należy podgrzać i rozpuścić w kąpieli wodnej, regularnie mieszając, i osiągnąć temperaturę zalecaną w instrukcji danego wosku — my użyliśmy Golden 464, który ma temperaturę około 75 °C. Jednocześnie trzeba zachować procentowy udział olejków eterycznych oraz barwników.
Przed zalewaniem należy umocować knot tak, aby podczas zalewania i tężenia nie „biegał” (my użyliśmy zwykłych drewnianych klamerek, ale knoty można też okleić taśmą z obu stron albo użyć jako ograniczników na przykład ołówków).
Prosty sposób krok po kroku
- Podgrzanie wosku w kąpieli wodnej
W kąpieli wodnej należy podgrzać wosk do zalecanej temperatury i pozostawić go, aż opadnie do temperatury zalewania.
- Przyklejenie knota
W naczyniu na świecę należy przykleić klejem knot.
- Dodanie zapachu, koloru lub brokatu
Jeśli chcą Państwo dodać do świecy zapach (olejek zapachowy lub eteryczny), kolor albo brokat, standardowo obowiązuje zasada, że temperatura wosku powinna być poniżej 60 °C.
Każdy wosk ma określony inny procent zalecanej dawki zapachów, wahają się one od 8 do 10 %. W przypadku koloru i brokatu (wszystkie nasze ekobrokaty nadają się do świec sojowych) zależy to już od Państwa wyobrażeń. Podstawowe barwniki do świec znajdą Państwo w naszej ofercie.
- Zalanie woskiem i zamocowanie knota
Przy zalewaniu wosku do naczynia ważne jest, aby mimo przyklejonego knota przytrzymać go w pozycji pionowej, by prawidłowo się zamocował.
- Utwardzenie świecy
Świecę warto odstawić, aby dostatecznie stwardniała.
co najmniej 48 godzin - Pierwsze zapalenie: palić, aż rozpuści się cała powierzchnia
Ponieważ większe świece potrafią palić się nawet kilkadziesiąt godzin, przy pierwszym paleniu należy pozostawić świecę palącą się dostatecznie długo, aby nagrzała się na całej powierzchni.
W przeciwnym razie wypali się tylko tunel, a żywotność świecy znacznie się skróci, przy czym przy brzegach naczynia pozostanie duża ilość niewykorzystanego wosku.
Dodatkowa wskazówka: woski zapachowe do podgrzewaczy
Jest jeszcze jedna ciekawa forma palenia wosku, tzw. podgrzewacze wosku. Tu przygotowanie jest zupełnie proste. Sposób jest identyczny jak przy tworzeniu samych świec, tyle że potrzebna jest tylko silikonowa forma z mniejszymi kształtami, do których wlewa się wosk.
Po jego stężeniu wkłada się kawałek do górnej części podgrzewacza, w dolnej części zapala się świeczkę, która rozpuszcza sojowy kawałek, i pod wpływem ciepła w pomieszczeniu roznosi się przyjemny zapach. Ta forma służy przede wszystkim do rozpachnienia pomieszczenia, ale również samo światło w podgrzewaczu ma przyjemny i uspokajający efekt.
Najczęstsze błędy przy wyrobie świecy i ich rozwiązania
Jeśli próbowali już Państwo w domu wykonać własną świecę sojową i nie wszystko wyszło zgodnie z Państwa wyobrażeniami, ta część jest przeznaczona właśnie dla Państwa. Nie ma powodu rozpaczać nad nieudanym dziełem. W kolejnych wierszach wymienimy kilka problemów, które mogą wystąpić przy wyrobie świecy, i wyjaśnimy, jak je rozwiązać.
Dlaczego świeca ma mokre plamy i pęknięcia w wosku?
Ten niepożądany efekt może być spowodowany zbyt szybkim schłodzeniem wosku. Jednocześnie naczynia, do których zalewana jest świeca, powinny mieć wyższą temperaturę niż temperatura pokojowa.
W tym przypadku zalecamy zachowanie zalecanych temperatur przy pracy z woskiem i zaopatrzenie się w termometr.
Dlaczego powstają tzw. kwiaty i szron na powierzchni świecy?
Ten problem może wiązać się także z rodzajem zapachu, ale częściej efekty szronu powstają właśnie w wyniku zalewania świecy w nieprawidłowej temperaturze, ewentualnie także przy zbyt zimnym naczyniu, do którego świeca jest zalewana.
Jeśli mają Państwo problem właśnie z powstawaniem szronowych wzorów, warto przy kolejnej produkcji podgrzać naczynie i sprawdzić temperaturę zalewania świecy dla danego wosku.
Dlaczego świeca tworzy tunel?
Czy podczas palenia świecy przy brzegu świecznika pozostaje dużo nierozpuszczonego wosku, który tworzy tzw. tunel? Najwyraźniej użyty został zbyt słaby knot. Jeśli nie mają Państwo możliwości użycia knotów do mniejszego naczynia, można spróbować przy kolejnej produkcji umieścić w świecy 2 do 3 takie knoty.
W każdym razie tunel powoduje wyłącznie niedostateczny płomień w wyniku zbyt małego knota.
Dlaczego na świecy tworzy się ciemna sadza?
Czy podczas palenia świecy na pięknej kremowej powierzchni tworzy się nieładna ciemna sadza? Najwyraźniej mają Państwo odwrotny problem — użyty został zbyt mocny knot, który pali się nieproporcjonalnie silnie i oprócz sadzy może zagrozić także Państwa domowi.
Co robić, gdy knot przy ponownym zapaleniu świecy nie pali się prawidłowo?
Jeśli zapalili Państwo swoją nową świecę i wszystko szło jak z płatka, ale przy ponownym zapaleniu knot (bawełniany czy drewniany) nie palił się tak, jak powinien, wystarczy przed kolejnym zapaleniem przyciąć lub obciąć knot.
Ważne — zbyt mocny knot, duży płomień: ten przypadek jest niebezpieczny i przy zbyt dużym płomieniu nie zalecamy używania świecy. Jeśli mimo to zdecydują się Państwo na to, nie należy tracić tak zapalonej świecy z oczu.
Na zakończenie: chcielibyśmy zwrócić uwagę, że każda kombinacja świecy (wosk, barwnik, zapach, knot) jest wyjątkowa, dlatego warto próbować najpierw w mniejszych ilościach.
W przypadku, gdy świeca nie pali się tak, jak powinna, przy kolejnej produkcji należy zmieniać tylko jeden składnik. Łatwiej w ten sposób dojść do rozwiązania.
Wypróbowali już Państwo nasze woski? Używają ich Państwo do swoich produktów? Prosimy podzielić się z nami swoją twórczością czy ciekawym przepisem — wystarczy napisać na [email protected].
