Jeden surowiec kosmetyczny może mieć nawet siedem różnych nazw i identyfikatorów jednocześnie. Nazwę handlową od dostawcy, potoczną polską nazwę, nazwę angielską, nazwę botaniczną rośliny, nazwę INCI, numer CAS i numer EC. Na pierwszy rzut oka wygląda to na skomplikowane — w praktyce każda z tych informacji pełni swoją ściśle określoną funkcję. Przyjrzyjmy się, co oznaczają INCI, CAS, EC i EINECS, gdzie ich szukać i kiedy na którym z nich polegać.
Pracując z surowcami kosmetycznymi, bardzo szybko można się przekonać, że jedna substancja może mieć wiele nazw i identyfikatorów. Jedna pomaga klientowi zrozumieć produkt, inna służy do oznakowania kosmetyków, a kolejna pozwala precyzyjnie zidentyfikować substancję w dokumentacji technicznej, naukowej lub prawnej.
Co oznaczają nazwy i identyfikatory składników kosmetycznych
Surowiec kosmetyczny może być opisany na różne sposoby w zależności od tego, kto z nim pracuje. Klient potrzebuje zrozumiałej nazwy. Producent potrzebuje właściwej nazwy na etykietę. Dostawca posługuje się nazwą handlową. Technik ds. bezpieczeństwa lub osoba dokonująca oceny bezpieczeństwa potrzebuje precyzyjnej identyfikacji chemicznej. Dlatego przy jednym surowcu możemy spotkać się z kilkoma informacjami naraz.
Żadna z tych informacji nie jest „lepsza” we wszystkich sytuacjach. Każda pełni inną funkcję. To właśnie zrozumienie różnic między nimi pomaga unikać błędów na etykietach, w recepturach i w dokumentacji.
Czym jest nazwa INCI
INCI to skrót od International Nomenclature of Cosmetic Ingredients, czyli międzynarodowego nazewnictwa składników kosmetycznych. Jest to ustandaryzowany system nazywania składników stosowanych w produktach kosmetycznych.
W praktyce nazwa INCI to ta nazwa, którą podaje się w wykazie składników na etykiecie produktu kosmetycznego. W Unii Europejskiej składniki kosmetyczne w wykazie składników podaje się według nomenklatury INCI. Oficjalnym europejskim źródłem do weryfikacji składników kosmetycznych jest baza CosIng Komisji Europejskiej.
| Nazwa potoczna | Nazwa INCI |
|---|---|
| Woda | Aqua |
| Gliceryna | Glycerin |
| Masło shea | Butyrospermum Parkii Butter |
| Olej migdałowy | Prunus Amygdalus Dulcis Oil |
| Witamina E | Tocopherol |
| Kwas cytrynowy | Citric Acid |
Nazwa INCI nie jest więc marketingową nazwą surowca. To nazwa przeznaczona do oznaczania składników kosmetycznych w taki sposób, aby była zrozumiała w środowisku międzynarodowym.
| Substancja | Numer CAS |
|---|---|
| Glycerin | 56-81-5 |
| Citric Acid | 77-92-9 |
| Tocopherol | 59-02-9 |
| Sodium Hydroxide | 1310-73-2 |
Numer CAS jest niezwykle przydatny w dokumentacji technicznej, kartach charakterystyki, dokumentach analitycznych, legislacyjnych bazach danych oraz w komunikacji z dostawcami.
Dlaczego nie wystarczy znać samej nazwy substancji
Jedna substancja może mieć wiele nazw. Na przykład gliceryna może pojawić się w dokumentacji jako glycerin, glycerol, 1,2,3-propanetriol lub — zgodnie z INCI — jako Glycerin. Numer CAS pomaga potwierdzić, że chodzi o tę samą substancję.
Przy niektórych substancjach jest to jeszcze ważniejsze. Podobnie brzmiące nazwy mogą oznaczać różne formy chemiczne, sole, hydraty, izomery lub mieszaniny. Dlatego przy weryfikacji dokumentów technicznych nie warto polegać wyłącznie na nazwie.
Czego numer CAS nie oznacza
Numer CAS nie oznacza automatycznie, że substancja jest dozwolona w kosmetykach. Nie oznacza też, że jest bezpieczna w dowolnym stężeniu ani odpowiednia do każdego zastosowania.
Warto zapamiętać: numer CAS to identyfikator. Nie jest to ocena bezpieczeństwa, zalecane dawkowanie ani dopuszczenie do stosowania w kosmetykach.
Dlaczego niektóre surowce nie mają numeru CAS
Nie każdy surowiec kosmetyczny ma jeden jednoznaczny numer CAS. Może to zaskakiwać zwłaszcza początkujących, ponieważ numer CAS często postrzegamy jako coś, co powinna mieć każda substancja. W praktyce tak nie jest.
Numer CAS przypisuje się konkretnej substancji chemicznej lub precyzyjnie zdefiniowanej jednostce. W przypadku prostych substancji, takich jak gliceryna, kwas cytrynowy czy wodorotlenek sodu, identyfikacja jest stosunkowo jednoznaczna. Dlatego mają one jasno określony numer CAS.
W przypadku surowców naturalnych, mieszanin i materiałów złożonych sytuacja jest bardziej skomplikowana. Ekstrakt roślinny, hydrolat, olejek zapachowy, blend emulgatorów czy kompleks aktywny nie musi być jedną czystą substancją chemiczną. Może to być mieszanina dziesiątek, a nawet setek naturalnie występujących związków, ewentualnie mieszanina kilku składników technologicznych. Dlatego może się zdarzyć, że surowiec jako całość nie ma jednego numeru CAS.
- Poszczególne składniki mieszaniny mogą mieć własne numery CAS.
- Dostawca może podawać numer CAS tylko dla głównego składnika.
- Dostawca może podawać kilka numerów CAS, ponieważ produkt jest mieszaniną.
- Surowiec roślinny może mieć numer CAS według źródła botanicznego, ale konkretny ekstrakt może się różnić w zależności od części rośliny, sposobu przetworzenia i medium ekstrakcyjnego.
Jeśli więc przy mieszaninie nie znajdą Państwo jednego numeru CAS, nie musi to automatycznie oznaczać błędu. Oznacza to, że surowiec może nie być prostą, jednoskładnikową substancją. Wtedy tym ważniejsza jest praca z kartą techniczną, specyfikacją i pełnym składem INCI.
Dlaczego jedna substancja może mieć kilka numerów CAS
Możliwa jest również sytuacja odwrotna. Jedna substancja lub jeden surowiec może być w dokumentacji powiązany z kilkoma numerami CAS. Powodów może być więcej.
Czasami nie chodzi o jedną czystą substancję, lecz o mieszaninę. Każdy składnik mieszaniny może mieć własny numer CAS.
Czasami istnieją różne formy tej samej substancji, na przykład forma bezwodna, hydrat, sól, ester lub izomer. Formy te mogą mieć różne numery CAS, chociaż nazwa handlowa lub potoczna może brzmieć bardzo podobnie. W przypadku niektórych substancji rozróżnia się na przykład formę bezwodną i uwodnioną.
Czasami przy substancjach naturalnych rozróżnia się źródło, sposób pozyskania lub typ ekstraktu. Jest to szczególnie ważne przy ekstraktach roślinnych, olejkach eterycznych, maceratach olejowych i kompleksach naturalnych.
Czasami w dokumentacji podaje się numer CAS substancji głównej, a jednocześnie numery CAS pozostałych składników, nośników lub konserwantów. Dlatego nie należy automatycznie zakładać, że kilka numerów CAS oznacza błąd. To raczej sygnał, że trzeba przyjrzeć się całemu składowi i zrozumieć, co dokładnie opisuje dostawca.

Przy bardziej zaawansowanej pracy warto sprawdzać, czy numer CAS należy do głównej substancji aktywnej, do substancji jako całości, do jednego ze składników mieszaniny, do nośnika, rozpuszczalnika, substancji konserwującej, czy do innej formy chemicznej niż ta, której faktycznie się używa.
Czym jest numer EC
Numer EC to europejski identyfikator substancji chemicznej. Używa się go w kontekście europejskiego prawodawstwa chemicznego, zwłaszcza przy identyfikacji substancji w systemach takich jak REACH i CLP. Numer EC ma format Xxx-xxx-x.
| Substancja | Numer EC |
|---|---|
| Glycerin | 200-289-5 |
| Citric Acid | 201-069-1 |
| Sodium Hydroxide | 215-185-5 |
Numer EC znajdą Państwo przede wszystkim w kartach charakterystyki, kartach technicznych, bazach regulacyjnych, klasyfikacji według CLP oraz w dokumentacji substancji chemicznych. W praktyce kosmetycznej numer EC jest ważny zwłaszcza wtedy, gdy trzeba zweryfikować, czy dokumentacja od dostawcy rzeczywiście dotyczy właściwej substancji.
Jaka jest różnica między numerem EC a EINECS
Podczas pracy z dokumentacją techniczną oprócz numeru CAS często można spotkać się także z oznaczeniem numer EC lub numer EINECS. Pojęcia te są ze sobą ściśle powiązane, ale nie oznaczają dokładnie tego samego.
Numer EC
Ogólny europejski numer identyfikacyjny substancji. Używany jest w europejskim prawodawstwie chemicznym; można go znaleźć na przykład w kartach charakterystyki, kartach technicznych, bazach ECHA lub w dokumentacji związanej z REACH i CLP.
Numer EINECS
Starszy europejski wykaz istniejących substancji chemicznych znajdujących się w obrocie. Skrót oznacza European Inventory of Existing Commercial Chemical Substances. EINECS to inwentarz substancji, które były obecne na rynku europejskim jeszcze przed wprowadzeniem nowszych systemów regulacyjnych.
Zależność jest taka, że numer EINECS jest jednym z rodzajów numeru EC. Nie każdy numer EC musi być jednak numerem EINECS. Numer EC może pochodzić także z innych europejskich wykazów, na przykład ELINCS lub NLP.
Przeciętny producent kosmetyków nie musi pamiętać wszystkich historycznych wykazów. W praktyce ważne jest, aby wiedzieć, że numer EC to europejski identyfikator substancji, a numer EINECS to konkretny rodzaj numeru EC dla substancji ze starszego europejskiego wykazu substancji istniejących. W dokumentacji można spotkać oba określenia, przy czym w praktyce często używa się ich bardzo podobnie.
Jeśli substancja ma numer EC, pomaga to w jej identyfikacji regulacyjnej w kontekście europejskim. Nadal jednak sam numer EC nie mówi, czy substancja nadaje się do kosmetyków, w jakim stężeniu można ją stosować ani czy podlega jakimś ograniczeniom.
Jaka jest różnica między INCI, numerem CAS i numerem EC
Najprościej wyobrazić sobie te informacje jako trzy różne warstwy identyfikacji. INCI nazywa składnik kosmetyczny, CAS precyzyjnie identyfikuje substancję w skali międzynarodowej, a EC identyfikuje ją w europejskim kontekście regulacyjnym.
| Informacja | Do czego służy | Gdzie się jej używa | Przykład |
|---|---|---|---|
| INCI | Nazywanie składnika kosmetycznego. | Etykieta produktu kosmetycznego, dokumentacja kosmetyczna. | Glycerin |
| Numer CAS | Precyzyjna międzynarodowa identyfikacja substancji. | Karty charakterystyki, karty techniczne, naukowe bazy danych. | 56-81-5 |
| Numer EC | Europejska identyfikacja substancji. | REACH, CLP, europejska dokumentacja regulacyjna. | 200-289-5 |
| Numer EINECS | Rodzaj numeru EC dla starszych, istniejących substancji w europejskim inwentarzu. | Europejska dokumentacja chemiczna. | 200-289-5 (gliceryna) |
Dla etykiety produktu kosmetycznego najważniejsza jest nazwa INCI. Do weryfikacji technicznej tożsamości substancji ważne są numery CAS i EC. Aby bezpiecznie i prawidłowo stosować surowiec, wszystkie te informacje trzeba czytać we wzajemnym powiązaniu.
Praktyczne przykłady z kosmetyki
Teoria nabiera sensu dopiero na konkretnych surowcach. Przyjrzyjmy się czterem typowym przykładom — od prostej substancji po mieszankę zapachową.
Przykład 1: Gliceryna
Gliceryna to dobry przykład prostej substancji, przy której nazwy często się pokrywają.
Nazwa potoczna: Gliceryna
Nazwa angielska: Glycerin lub Glycerol
INCI: Glycerin
CAS: 56-81-5
EC: 200-289-5
Na etykiecie podaje się Glycerin. W karcie charakterystyki mogą Państwo jednak zobaczyć także nazwę glycerol oraz identyfikatory CAS i EC.
Przykład 2: Masło shea
Przy surowcach roślinnych częściej spotykamy się z nazwą botaniczną.
Nazwa potoczna: Masło shea
Nazwa angielska: Shea Butter
INCI: Butyrospermum Parkii Butter
Nazwa INCI wywodzi się z botanicznej nazwy rośliny i typu surowca. Na etykiecie nie piszemy więc „masło shea”, lecz Butyrospermum Parkii Butter.
Przykład 3: Olej migdałowy
Olej migdałowy w codziennej komunikacji określa się prosto, ale w INCI używa się nazwy botanicznej.
Nazwa potoczna: Olej migdałowy
Nazwa angielska: Sweet Almond Oil
INCI: Prunus Amygdalus Dulcis Oil
Dla klienta zrozumiała jest nazwa olej migdałowy. Dla etykiety produktu kosmetycznego decydująca jest jednak nazwa INCI.
Przykład 4: Olejek zapachowy
Olejki zapachowe to mieszaniny wielu składników aromatycznych. Często mają nazwę handlową, na przykład Vanilla Dream lub Fresh Cotton, ale nie jest ona nazwą INCI.
Przy olejkach zapachowych ważna jest praca z dokumentacją dostawcy — zwłaszcza z dokumentem IFRA, kartą charakterystyki i wykazem alergenów. Na etykiecie zazwyczaj stosuje się oznaczenie Parfum lub Aroma, w zależności od typu kompozycji i przeznaczenia produktu. Obowiązkowe alergeny zapachowe podaje się zgodnie z aktualnymi wymogami przepisów i według stężenia w gotowym produkcie.
Dlaczego INCI może się zmieniać nawet przy tej samej roślinie
Przy surowcach roślinnych nie wystarczy znać samej nazwy rośliny. Nazwa INCI zależy również od tego, która część rośliny została użyta, jaki typ surowca powstał i jak został przetworzony.
Z jednej rośliny może powstać woda kwiatowa, olej z nasion, ekstrakt z kwiatów, olej z kwiatów, proszek z suszonej rośliny lub ekstrakt hydrolizowany. Każdy z tych surowców może mieć własną nazwę INCI, inną funkcję w kosmetyce, inny skład i inną przydatność do receptury.
Dlatego nie należy zgadywać INCI wyłącznie na podstawie potocznej nazwy rośliny. Jeśli w przepisie pojawia się na przykład nagietek, trzeba wiedzieć, czy chodzi o ekstrakt z nagietka, hydrolat z nagietka, olej nagietkowy, macerat czy inną formę surowca. W praktyce dobrze pokazuje to przykład nagietka lekarskiego, czyli Calendula officinalis.
| Typ surowca | Przykład nazwy INCI | CAS | EC | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|---|---|---|
| Ekstrakt z kwiatów | Calendula Officinalis Flower Extract | 84776-23-8 | 283-949-5 | Ekstrakt uzyskany z kwiatów nagietka. Końcowy skład może zależeć od medium ekstrakcyjnego i konkretnego dostawcy. |
| Woda kwiatowa / hydrolat | Calendula Officinalis Flower Water | 84776-23-8 | 283-949-5 | Faza wodna uzyskana z kwiatów. Może być konserwowana lub niekonserwowana, dlatego trzeba sprawdzać dokumentację dostawcy. |
| Olej z kwiatów | Calendula Officinalis Flower Oil | 84776-23-8 / 70892-20-5 | 283-949-5 / zależnie od źródła | Frakcja olejowa lub aromatyczna z kwiatów. Może mieć kilka identyfikatorów, ponieważ nie zawsze jest to jedna prosta substancja. |
| Olej z nasion | Calendula Officinalis Seed Oil | zależnie od źródła | zależnie od źródła | Olej uzyskany z nasion nagietka. To nie to samo co ekstrakt z kwiatów czy woda kwiatowa. |
| Materiał roślinny z kwiatów | Calendula Officinalis Flower | 84776-23-8 | 283-949-5 | Suszony lub inaczej przetworzony materiał roślinny z kwiatów. W recepturze zachowuje się inaczej niż ekstrakt czy hydrolat. |
| Hydrolizowany ekstrakt z kwiatów | Hydrolyzed Calendula Officinalis Flower Extract | zależnie od źródła | zależnie od źródła | Zmodyfikowany ekstrakt, który powstaje w wyniku hydrolizy. Nazwa wskazuje, że nie jest to zwykły ekstrakt, lecz forma przetworzona technologicznie. |
Ten przykład pokazuje trzy ważne rzeczy.
Po pierwsze, ta sama roślina nie oznacza tego samego INCI. Hydrolat z nagietka, ekstrakt z nagietka i olej nagietkowy nie są — z punktu widzenia oznakowania ani formulacji — tym samym.
Po drugie, ten sam lub podobny numer CAS nie musi oznaczać, że surowce są zamienne. Numery CAS i EC pomagają w identyfikacji substancji lub źródła roślinnego, ale nie opisują całego praktycznego zachowania konkretnego surowca w recepturze.
Po trzecie, przy surowcach naturalnych identyfikatory mogą być bardziej złożone niż przy prostych substancjach chemicznych. Ekstrakty roślinne, hydrolaty i oleje są z natury materiałami złożonymi, dlatego czasem mogą mieć ten sam identyfikator, innym razem kilka identyfikatorów, a niektóre dane mogą nie być podane.
Dlatego przy surowcach roślinnych zawsze ważne jest czytanie dokumentacji konkretnego produktu. Należy zwracać uwagę przede wszystkim na nazwę INCI, nazwę botaniczną, użytą część rośliny, typ surowca, nośnik, konserwację, sposób przetworzenia i zalecane zastosowanie.
Dlaczego przy ekstraktach znaczenie ma także medium ekstrakcyjne
Przy ekstraktach nie wystarczy patrzeć tylko na nazwę rośliny. Bardzo ważne jest również to, w jakim medium roślina została poddana ekstrakcji. Różne media ekstrakcyjne potrafią wydobyć z rośliny odmienne grupy substancji, dlatego otrzymane ekstrakty mogą różnić się składem, działaniem, sensoryką i zastosowaniem w recepturze.
- Ekstrakt wodny
Wnosi przede wszystkim składniki rozpuszczalne w wodzie i zazwyczaj należy do fazy wodnej.
- Ekstrakt glicerynowy
Wnosi składniki rozpuszczalne w wodzie i częściowo polarne, przy czym gliceryna działa jako humektant. Może jednak wpływać na kleistość i odczucie na skórze.
- Ekstrakt alkoholowy
Ekstrahuje inne spektrum substancji niż woda czy gliceryna. Może mieć bardziej intensywny charakter, ale alkohol może wpływać na sensorykę i odpowiedniość dla skóry wrażliwej.
- Macerat olejowy
Wnosi przede wszystkim składniki lipofilowe, czyli rozpuszczalne w oleju. Zachowuje się jak olejowy składnik receptury.
- Ekstrakt CO₂
Może być bardzo skoncentrowany i znacząco różnić się składem od ekstraktów wodnych, glicerynowych czy olejowych.
Dlatego dwa ekstrakty z tej samej rośliny nie muszą być zamienne. Ekstrakt wodny z rośliny, macerat olejowy i ekstrakt CO₂ mogą mieć to samo pochodzenie botaniczne, ale w recepturze kosmetycznej będą zachowywać się inaczej. Więcej na ten temat znajdą Państwo w kategorii maceraty i ekstrakty.
Automatyczne przejmowanie INCI z internetu
Internetowe bazy danych mogą być bardzo przydatne, ale nie powinny zastępować dokumentacji konkretnego surowca. Przy mieszaninach, ekstraktach, konserwowanych hydrolatach, emulgatorach czy funkcjonalnych surowcach typu blend skład INCI może być specyficzny dla konkretnego dostawcy.
Dobrym źródłem orientacyjnym jest baza CosIng, czyli europejska baza składników kosmetycznych. Pomaga zweryfikować, czy dana nazwa INCI jest używana w nazewnictwie kosmetycznym, jaka jest jej funkcja w kosmetyce i czy wiążą się z nią określone informacje regulacyjne.
CosIng nie zastępuje jednak karty technicznej konkretnego surowca. Nie zawsze powie, jaki dokładnie skład ma konkretny ekstrakt od konkretnego dostawcy, czy hydrolat jest konserwowany, w jakim nośniku dostarczana jest substancja aktywna ani jakie substancje pomocnicze zawiera produkt handlowy.
Najbezpieczniej jest łączyć oba źródła:
Jeśli dane z internetu i dokumentacja od dostawcy się nie zgadzają, należy zachować czujność. Przy produkcji kosmetyków nie polegamy na przypadkowo znalezionej nazwie z internetu, lecz na zweryfikowanej dokumentacji konkretnej partii lub konkretnego produktu handlowego.
Przy zmianie dostawcy tego samego surowca zawsze trzeba ponownie sprawdzić dokumentację. Ta sama nazwa handlowa lub potoczna nie oznacza jeszcze, że chodzi o dokładnie ten sam produkt. Różnica może dotyczyć nośnika, konserwacji, stężenia substancji aktywnej, pochodzenia, sposobu przetworzenia, rafinacji, standaryzacji lub składników pomocniczych.
Dotyczy to zwłaszcza ekstraktów roślinnych, hydrolatów, mieszanin emulgatorów, systemów konserwujących, kompleksów aktywnych i olejków zapachowych. Dwa surowce mogą mieć podobną nazwę i podobne zastosowanie, ale ich skład INCI, dawkowanie, sensoryka, stabilność lub ograniczenia regulacyjne mogą się różnić.
Przy zmianie dostawcy nie wystarczy więc przepisać nazwy surowca w recepturze. Trzeba zweryfikować nową kartę techniczną, specyfikację, kartę charakterystyki, skład INCI, a w zależności od typu surowca także inne dokumenty, na przykład certyfikat IFRA lub wykaz alergenów. Dopiero wtedy można ocenić, czy surowiec może posłużyć jako pełnowartościowy zamiennik w istniejącej recepturze.
Najczęstsze błędy przy identyfikacji składników
Większość problemów z oznakowaniem wynika z kilku powtarzających się pomyłek. Oto sześć najczęstszych.
1. Mylenie nazwy handlowej z INCI
Nazwa handlowa to nazwa produktu nadana przez dostawcę. Może być ładna, marketingowa i łatwa do zapamiętania, ale zazwyczaj nie należy do wykazu składników na etykiecie. Jeśli surowiec nazywa się na przykład Silky Touch Emollient, nie oznacza to, że tej nazwy można użyć jako INCI. Trzeba ustalić jego rzeczywisty skład INCI.
2. Używanie polskiej nazwy zamiast INCI
Na etykiecie produktu kosmetycznego w wykazie składników nie używa się nazw „olej migdałowy”, „masło shea” czy „witamina E”, lecz odpowiednich nazw INCI. Polskiej nazwy można użyć w tekście marketingowym, opisie produktu lub na froncie etykiety, ale wykaz składników musi być przygotowany zgodnie z zasadami dotyczącymi składników kosmetycznych.
3. Automatyczne przejmowanie INCI bez weryfikacji dokumentacji
Internetowe bazy danych to dobry pomocnik, ale nie powinny zastępować dokumentacji konkretnego surowca. Dotyczy to zwłaszcza mieszanin, ekstraktów, konserwowanych hydrolatów, emulgatorów, kompleksów aktywnych i olejków zapachowych. Przy konkretnym surowcu zawsze decyduje dokumentacja dostawcy.
4. Ignorowanie konserwantów i nośników
Niektóre surowce nie są czystymi, jednoskładnikowymi substancjami. Mogą zawierać wodę, glicerynę, substancje konserwujące, stabilizatory, przeciwutleniacze lub rozpuszczalniki. Typowym przykładem jest hydrolat, który może być konserwowany lub niekonserwowany. Jeśli jest konserwowany, substancja konserwująca stanowi część dostarczonego surowca i przy tworzeniu wykazu INCI gotowego produktu trzeba ją uwzględnić.
5. Założenie, że ta sama nazwa zawsze oznacza tę samą substancję
W przypadku niektórych substancji mogą istnieć różne formy. Różnica może dotyczyć uwodnienia, soli, izomerii, pochodzenia lub czystości. Właśnie dlatego numery CAS i EC są ważne przy identyfikacji technicznej. Przy bardziej zaawansowanej pracy z recepturami warto sprawdzać nie tylko nazwę, ale także numer CAS, numer EC, specyfikację i skład surowca.
6. Mylenie podobnych surowców roślinnych
Ekstrakt roślinny, hydrolat, macerat olejowy i olejek eteryczny z tej samej rośliny to nie te same surowce. Mogą mieć odmienne INCI, różny skład, inną rozpuszczalność i inne zastosowanie w recepturze.
Jak zweryfikować składnik kosmetyczny w praktyce
Pracując z surowcem, warto postępować systematycznie. Nie trzeba być chemikiem, ale należy wiedzieć, gdzie szukać podstawowych informacji i jak je ze sobą porównywać.
Krok 1: Dokumentacja od dostawcy
Przy każdym surowcu warto poprosić o dostępną dokumentację lub ją sprawdzić. Najczęściej chodzi o kartę techniczną, specyfikację produktu, kartę charakterystyki, skład INCI, certyfikaty, jeśli są istotne, dokument IFRA przy olejkach zapachowych oraz wykaz alergenów przy kompozycjach aromatycznych. Przy prostych surowcach dokumentacja może być zwięzła. Przy złożonych mieszaninach, substancjach aktywnych, systemach konserwujących i kompozycjach perfumeryjnych dokumentacja ma jednak zasadnicze znaczenie.
Krok 2: Kontrola nazwy INCI
Nazwy INCI należy używać przy tworzeniu etykiety i wykazu składników. Jeśli surowiec zawiera więcej składników, nie wystarczy podać nazwy głównej substancji. Trzeba znać pełny skład INCI dostarczanego surowca. Na przykład substancja aktywna może być dostarczana w nośniku, ekstrakt roślinny może zawierać glicerynę i wodę, konserwowany hydrolat może zawierać substancję konserwującą, a emulgator może być mieszaniną kilku składników.
Krok 3: Porównanie numerów CAS i EC
Numery CAS i EC pomagają zweryfikować, że karta techniczna, karta charakterystyki i specyfikacja mówią o tej samej substancji. Jeśli nazwa substancji w różnych dokumentach nieco się różni, numer CAS może pomóc potwierdzić tożsamość. Jeśli numery CAS się nie zgadzają, należy zachować czujność i sprawdzić, czy nie chodzi o inną formę substancji, inną mieszaninę lub błąd w dokumentacji.
Krok 4: Weryfikacja kontekstu regulacyjnego
Nie każda substancja, która ma numer CAS, automatycznie nadaje się do kosmetyków. Przy produktach kosmetycznych trzeba sprawdzać, czy składnik jest odpowiedni do danego celu, czy nie ma ograniczeń stosowania, czy należy do składników regulowanych i czy jego stężenie odpowiada wymogom bezpieczeństwa. Przy substancjach konserwujących, barwnikach, filtrach UV i niektórych substancjach aktywnych ograniczenia są szczególnie istotne.
Krok 5: Nie zapominajmy o gotowym produkcie
Identyfikacja surowca to dopiero pierwszy krok. Przy gotowym produkcie kosmetycznym trzeba prawidłowo zestawić cały wykaz składników zgodnie z recepturą, stężeniami i zasadami oznakowania. Składniki w wykazie INCI podaje się zazwyczaj w porządku malejącym według masy w momencie ich dodawania do produktu. Składniki w stężeniu niższym niż 1 % mogą być wymienione w dowolnej kolejności po składnikach o stężeniu powyżej 1 %. Barwniki mogą być podawane według odrębnych zasad.
Wskazówki dla średnio zaawansowanych i zaawansowanych wytwórców
Uwaga na różnicę między substancją a mieszaniną
Niektóre surowce są substancjami jednoskładnikowymi, inne — mieszaninami. To bardzo ważne przy czytaniu dokumentacji. Substancja jednoskładnikowa może mieć jednoznaczny numer CAS i EC. Mieszanina może jednak zawierać wiele substancji, z których każda może mieć własny identyfikator. Dlatego przy mieszaninach często nie wystarczy szukać jednego numeru CAS dla całego produktu. Typowe mieszaniny w kosmetyce to emulgatory, systemy konserwujące, kompozycje perfumeryjne, kompleksy aktywne, ekstrakty roślinne w nośniku i blendy funkcjonalne.
Uwaga na nazwy botaniczne
Przy olejach roślinnych, masłach, ekstraktach i hydrolatach nazwa botaniczna jest bardzo ważna. Podobne nazwy potoczne mogą oznaczać różne rośliny lub różne części rośliny. Przy surowcach roślinnych należy zwracać uwagę na łacińską nazwę rośliny, użytą część rośliny, sposób przetworzenia, medium ekstrakcyjne, rafinację lub jej brak, konserwację oraz kraj pochodzenia, jeśli ma znaczenie.
Przy ekstraktach ważny jest także nośnik
Ekstrakty często dostarczane są w wodzie, glicerynie, propanediolu, oleju, alkoholu lub innym rozpuszczalniku. Wpływa to nie tylko na wykaz INCI, ale i na kompatybilność z recepturą. Ekstrakt wodny będzie zachowywał się inaczej niż macerat olejowy. Ekstrakt glicerynowy może wpływać na kleistość produktu. Ekstrakt alkoholowy może wpływać na sensorykę i odpowiedniość dla skóry wrażliwej.
Przy zapachach ważny jest dokument IFRA
Przy olejkach zapachowych nie wystarczy znać handlowej nazwy zapachu. Ważny jest dokument IFRA, który określa zalecane lub maksymalne użycie zapachu w zależności od kategorii produktu. Inne limity mogą obowiązywać dla produktu spłukiwanego, produktu bez spłukiwania, balsamu do ust, kremu do ciała, perfum, świecy lub produktu do zastosowań domowych. Dlatego przy zapachach zawsze pracuje się z konkretną kategorią zastosowania.
Alergeny w gotowym produkcie trzeba kontrolować i sumować
Przy zapachach, olejkach eterycznych i składnikach aromatycznych trzeba śledzić alergeny w gotowym produkcie. Nie wystarczy sprawdzić, czy alergen występuje w jednym surowcu. Ważne jest jego całkowite stężenie w całej recepturze. Jeśli używa się kilku mieszanin zawierających ten sam alergen, jego ilość w gotowym produkcie się sumuje. Dotyczy to zwłaszcza łączenia kilku olejków zapachowych, olejków eterycznych, ekstraktów roślinnych z naturalną zawartością składników aromatycznych lub kompozycji perfumeryjnych.
Praktyczny przykład sumowania alergenu: jeden olejek zapachowy może zawierać Linalool. Drugi olejek eteryczny również może zawierać Linalool. Ekstrakt roślinny lub składnik aromatyczny może dodać kolejną niewielką ilość Linaloolu. Przy ocenie etykiety nie patrzymy na każdy surowiec osobno, lecz na całkowitą ilość Linaloolu w gotowym produkcie.
Oznacza to, że ten sam alergen może być poniżej limitu w pojedynczym surowcu, ale po zsumowaniu wszystkich źródeł w recepturze może przekroczyć próg, powyżej którego trzeba go wymienić w wykazie składników. Przy bardziej zaawansowanej formulacji warto więc prowadzić zestawienie alergenów dla całej receptury, a nie tylko dla poszczególnych składników zapachowych.
Należy używać surowców przeznaczonych do celów kosmetycznych
Przy produkcji kosmetyków nie należy używać technicznych lub niejasno wyspecyfikowanych zamienników tylko dlatego, że mają podobną nazwę lub tę samą substancję główną. Używać należy surowców odpowiednich do zastosowań kosmetycznych, z właściwą dokumentacją i jasną specyfikacją. Powodem jest nie tylko prawo, ale także bezpieczeństwo i jakość gotowego produktu. Surowiec techniczny może mieć inną czystość, inne limity zanieczyszczeń, inną jakość mikrobiologiczną, inne substancje stabilizujące lub niewystarczającą dokumentację do zastosowań kosmetycznych.
Przy surowcach kosmetycznych ważne jest, aby zwracać uwagę nie tylko na nazwę substancji, ale także na jej jakość, przeznaczenie, czystość, specyfikację, dokumentację bezpieczeństwa, parametry mikrobiologiczne i przydatność do kontaktu ze skórą. Nie wystarczy więc, że substancja „chemicznie wygląda tak samo”. Przy produkcji kosmetyków decydujące jest to, aby nadawała się do zastosowań kosmetycznych i aby dostępna była do niej dokumentacja potrzebna do prawidłowej receptury, oznakowania i oceny bezpieczeństwa.
Praktyczna ściągawka: której informacji potrzebuję?
Szybka orientacja w zależności od tego, nad czym aktualnie Państwo pracują.
Najczęstsze pytania
Praktyczne pytania, które najczęściej powtarzają się przy oznakowaniu i identyfikacji składników kosmetycznych.
Czy nazwa INCI to to samo co nazwa chemiczna?
Nie zawsze. Nazwa INCI to nazwa używana w kosmetyce do oznaczania składników. Przy niektórych substancjach może być bardzo zbliżona do nazwy chemicznej, przy innych wywodzi się z nazwy botanicznej lub utrwalonego nazewnictwa kosmetycznego.
Czy przy kosmetykach domowych trzeba znać INCI?
Jeśli kosmetyki wytwarzane są wyłącznie na własny użytek, INCI nie trzeba stosować tak rygorystycznie jak przy produkcie wprowadzanym do obrotu. Bardzo warto jednak je rozumieć, ponieważ pomaga czytać receptury, karty techniczne i skład surowców. Jeżeli kosmetyki są sprzedawane lub w inny sposób wprowadzane do obrotu, prawidłowe oznakowanie składników według INCI jest istotną częścią wymogów prawnych.
Czy na etykiecie można używać polskich nazw składników?
W wykazie składników produktu kosmetycznego używa się nazw INCI. Polskich nazw można używać w opisie produktu, tekście marketingowym lub jako wyjaśnienia dla klienta, ale nie zamiast wykazu INCI.
Czy numer CAS jest obowiązkowy na etykiecie kosmetyku?
Nie. Numeru CAS zwykle nie podaje się na etykiecie produktu kosmetycznego przeznaczonej dla konsumenta. Używa się go przede wszystkim w dokumentacji technicznej, kartach charakterystyki i bazach regulacyjnych.
Czy numer EC to to samo co numer CAS?
Nie. Numer CAS to międzynarodowy identyfikator substancji chemicznej, natomiast numer EC to identyfikator europejski, używany w prawodawstwie chemicznym Unii Europejskiej. Obie informacje mogą pomagać w identyfikacji substancji, ale nie są tym samym.
Czy numer EINECS to to samo co numer EC?
Nie do końca. Numer EINECS to jeden z rodzajów numeru EC. Dotyczy substancji ze starszego europejskiego wykazu istniejących substancji chemicznych znajdujących się w obrocie. Numer EC to pojęcie szersze i może pochodzić także z innych wykazów, na przykład ELINCS lub NLP.
Dlaczego niektóre surowce nie mają numeru CAS?
Ponieważ nie musi to być jedna, precyzyjnie zdefiniowana substancja chemiczna. Może chodzić o naturalny kompleks, mieszaninę, ekstrakt, hydrolat, olejek zapachowy lub blend wielu składników. Wtedy numery CAS mogą mieć poszczególne składniki, ale nie zawsze cały produkt jako jedna całość.
Dlaczego jeden surowiec ma kilka numerów CAS?
Najczęściej dlatego, że chodzi o mieszaninę, o różne formy substancji lub o złożony surowiec naturalny. Kilka numerów CAS może oznaczać poszczególne składniki, inną formę chemiczną, nośnik, substancję konserwującą lub różne identyfikatory używane w dokumentacji.
Dlaczego olej roślinny ma w INCI nazwę łacińską?
Przy składnikach roślinnych INCI często wywodzi się z botanicznej nazwy rośliny. Jest to dokładniejsze niż nazwa potoczna, ponieważ ta może różnić się w poszczególnych językach i bywać niejednoznaczna.
Czy dwa surowce mogą mieć to samo INCI, ale inną jakość?
Tak. To samo INCI nie oznacza jeszcze tej samej jakości, pochodzenia, zapachu, koloru, sposobu przetworzenia ani zawartości substancji towarzyszących. Dlatego przy porównywaniu surowców ważne jest, aby zwracać uwagę także na specyfikację, kartę techniczną, pochodzenie, czystość i inne parametry.
Czy INCI może się różnić przy surowcu z tej samej rośliny?
Tak. INCI zależy od użytej części rośliny, typu surowca i sposobu przetworzenia. Ekstrakt z kwiatów, olej z nasion, hydrolat i macerat olejowy z tej samej rośliny nie muszą mieć tej samej nazwy INCI.
Czy przy zmianie dostawcy trzeba sprawdzać INCI?
Tak. Przy zmianie dostawcy zawsze trzeba ponownie sprawdzić dokumentację. Ta sama nazwa handlowa lub podobny opis surowca nie oznacza jeszcze, że produkt ma ten sam skład INCI, ten sam nośnik, konserwację, stężenie czy zalecane zastosowanie.
Gdzie zweryfikować nazwę INCI?
Najlepiej wychodzić od dokumentacji dostawcy. Jako źródło uzupełniające można wykorzystać bazy kosmetyczne, zwłaszcza bazę CosIng Komisji Europejskiej. Przy konkretnym surowcu zawsze decyduje jednak dokumentacja produktu, którego faktycznie się używa.
Podsumowanie
INCI, CAS, EC i EINECS to nie zbędne szczegóły techniczne. To narzędzia, które pomagają prawidłowo nazywać, identyfikować i bezpiecznie stosować składniki kosmetyczne. Nazwa INCI jest potrzebna przede wszystkim przy oznakowaniu produktów kosmetycznych. Numer CAS pomaga precyzyjnie zidentyfikować substancję chemiczną w kontekście międzynarodowym. Numer EC używany jest głównie w europejskiej dokumentacji regulacyjnej. Numer EINECS to jeden z rodzajów numeru EC, związany ze starszym europejskim wykazem istniejących substancji znajdujących się w obrocie.
Dla początkującego najważniejsze jest zrozumienie, że nazwa handlowa surowca nie jest automatycznie nazwą INCI. Przy bardziej zaawansowanej pracy ważne jest nauczenie się czytania kart technicznych, kart charakterystyki, dokumentów IFRA, wykazów alergenów i specyfikacji.
Przy surowcach roślinnych nie wystarczy znać samej nazwy rośliny. INCI może się zmieniać w zależności od użytej części rośliny, typu surowca i sposobu przetworzenia. Przy mieszaninach i surowcach złożonych może się zdarzyć, że produkt nie ma jednego numeru CAS albo ma ich kilka.
Jeśli nie mają Państwo pewności co do surowca, nie warto polegać wyłącznie na nazwie z internetu. Należy zweryfikować dokumentację konkretnego surowca u dostawcy, a jako źródło uzupełniające wykorzystać bazę CosIng. To właśnie połączenie prawidłowego INCI, dokumentacji technicznej i zrozumienia konkretnego surowca jest podstawą prawidłowej receptury, etykiety i oceny bezpieczeństwa produktu kosmetycznego.
Przy surowcach z Handymade.sk mają Państwo do dyspozycji dokumentację potrzebną do ich prawidłowego stosowania, w tym karty techniczne, dane dotyczące bezpieczeństwa i inne dostępne materiały w zależności od typu surowca. Dokumenty przygotowujemy i udostępniamy tak, aby były zrozumiałe i użyteczne również dla wytwórców, którzy nie chcą tracić czasu na szukanie informacji w różnych zagranicznych źródłach.
Naszym celem jest, aby przy tworzeniu receptur pracowali Państwo nie z szacunkami, lecz ze zweryfikowanymi danymi. Dzięki temu można lepiej skupić się na samej formulacji, prawidłowym oznakowaniu produktu i bezpiecznym stosowaniu surowców kosmetycznych.






