Jak czytać etykietę i nie dać się nabrać na ładne słowa

Etykieta kosmetyku potrafi być piękna, minimalistyczna, naukowa, zielona, luksusowa i bardzo przekonująca. Potrafi obiecywać nawilżenie, rozświetlenie, czystość, odnowę, substancje aktywne, naturalność, delikatność oraz profesjonalną pielęgnację.

Etykieta to jednak nie tylko ładny projekt graficzny. To połączenie obowiązkowych informacji, składu, marketingowych twierdzeń, symboli, ikon, certyfikatów i wrażenia, jakie produkt ma wywołać. I właśnie tutaj warto włączyć zdrowy rozsądek.

Nie wszystko, co drogie, jest automatycznie dobre. Nie wszystko, co tanie, jest automatycznie złe. Nie każdy „gwiazdorski” składnik aktywny występuje w produkcie w dużej ilości. I nie każde zielone opakowanie oznacza, że mamy w rękach kosmetyk ekologiczny lub naturalny.

Dobra wiadomość jest taka, że czytania etykiety można się nauczyć. Nie trzeba znać każdego składnika na pamięć. Wystarczy wiedzieć, gdzie szukać ważnych informacji, na co zwracać uwagę i przy których słowach zachować czujność.

Przód opakowania sprzedaje, tył wyjaśnia

Przednia strona opakowania ma przyciągnąć uwagę. Jej zadaniem jest powiedzieć w kilka sekund, dlaczego produkt miałby nas zainteresować. Dlatego często znajdują się na niej twierdzenia takie jak:

• Z kwasem hialuronowym.
• Z aloe vera.
• Z olejem arganowym.
• Testowane dermatologicznie.
• Natural.
• Clean beauty.
• Bez parabenów.
• Do skóry wrażliwej.
• Z substancjami aktywnymi.

Te twierdzenia nie muszą być złe. Problem pojawia się wtedy, gdy brzmią mocniej, niż realnie potwierdza to skład produktu.

Tylna strona etykiety jest mniej efektowna, ale często znacznie bardziej użyteczna. Znajdują się tam Ingredients, ostrzeżenia, trwałość, producent lub osoba odpowiedzialna, numer partii i inne dane, które pozwalają zrozumieć produkt bardziej realnie niż slogan z przodu opakowania.

Czy wiedzą Państwo, że?

Każdy produkt kosmetyczny wprowadzony do obrotu w UE musi być bezpieczny przy zwykłym lub racjonalnie przewidywalnym stosowaniu i musi mieć fachową ocenę bezpieczeństwa. To jednak nie to samo co claim „testowane dermatologicznie”.

Jeśli marka używa tego twierdzenia, powinna umieć poprzeć je odpowiednimi testami lub dokumentacją. Jednocześnie nawet produkt testowany dermatologicznie może komuś indywidualnie nie odpowiadać, zwłaszcza przy skórze wrażliwej, alergiach lub nietolerancji konkretnych składników.

Etykieta to nie tylko skład

Gdy pada hasło „czytać etykietę”, wiele osób wyobraża sobie wyłącznie listę składników. Jest ona bardzo ważna, ale nie jest jedyną informacją, którą warto śledzić. Na etykiecie kosmetyku warto zwrócić uwagę przede wszystkim na:

Jeśli którejś z tych informacji brakuje lub sprawia ona wrażenie niejasnej, nie musi to automatycznie oznaczać problemu, ale warto zachować czujność.

INCI nie powie wszystkiego, ale powie wiele

Lista składników podawana jest na kosmetyku jako Ingredients:, po czym następuje wykaz składników według systemu INCI lub wspólnego nazewnictwa składników stosowanego do oznakowania produktów kosmetycznych.

INCI nie pokazuje dokładnych procentów wszystkich składników. Pokazuje jednak ich kolejność według udziału w produkcie w chwili dodania do receptury.

Pierwsze składniki zwykle stanowią największą część produktu. Składniki poniżej 1% mogą być wymienione w dowolnej kolejności po składnikach powyżej 1%. Oznacza to, że INCI jest dobrą mapą orientacyjną, ale nie dokładnym kalkulatorem procentowym.

W praktyce:

• Pierwsze składniki często podpowiadają, jaka jest baza produktu.
• Składnik na końcu listy może występować w niskim stężeniu.
• Niskie stężenie nie oznacza jednak automatycznie, że składnik jest zbędny.
• Niektóre substancje aktywne, konserwujące, zapachowe lub technologiczne działają także w małych ilościach.
• INCI należy czytać jako kontekst, a nie jako kompletny przepis.

Nie wiadomo dokładnie, ile substancji aktywnej jest w produkcie

To jedna z najważniejszych rzeczy przy czytaniu kosmetyków.

Jeśli na opakowaniu widnieje „z kwasem hialuronowym”, „z niacynamidem”, „z aloe vera” lub „z olejem arganowym”, nie oznacza to automatycznie dużej ilości danej substancji. Oznacza to, że składnik znajduje się w produkcie, a producent uważa go za ważny w komunikacji produktu.

Bez podania procentu nie wiadomo jednak dokładnie, ile jej realnie jest w produkcie. Gwiazdorski składnik może być istotną częścią receptury, ale może też zostać użyty w mniejszej ilości jako składnik wspomagający, sensoryczny lub atrakcyjny marketingowo.

Jednocześnie nie należy czytać INCI zbyt upraszczająco. Nie każda substancja aktywna musi występować w produkcie w dużej ilości, aby miała sens. Niektóre substancje stosuje się właśnie w niskich stężeniach, ponieważ tak działają najlepiej, tak są zalecane przez producenta surowca lub mają wyraźny wpływ nawet przy małym dozowaniu.

Dobrym przykładem jest kwas hialuronowy. W kosmetyce stosuje się go często w stosunkowo niskich stężeniach, a mimo to potrafi wyraźnie wpłynąć na nawilżenie, odczucie na skórze oraz lepkość produktu.

Jak czytać claimy z przodu opakowania

Claimy z przodu opakowania warto traktować jako zaproszenie, a nie jako kompletny dowód skuteczności.

Jeśli produkt komunikuje na przykład kwas hialuronowy, aloe vera, witaminę E, peptydy, ceramidy lub ekstrakty roślinne, warto spojrzeć także na szerszy kontekst:

• O jaki typ produktu chodzi?
• Gdzie dany składnik znajduje się na liście Ingredients?
• Czy producent podaje także procent lub bliższe wyjaśnienie?
• Czy dany składnik ma sens w tym typie produktu?
• Czy produkt nie sprawia wrażenia listy modnych substancji bez jasnej logiki?
• Czy marka jest wiarygodna i potrafi komunikować się fachowo?

Nie trzeba podchodzić podejrzliwie do każdego claimu. Warto jednak nie uznawać go za całą historię produktu.

Przód opakowania mówi, co marka chce podkreślić. Skład, sposób użycia i całościowa komunikacja marki pomagają zrozumieć, czy ma to sens.

Uwaga na zbyt proste wnioski

Jeśli składnik jest wymieniony bliżej końca listy Ingredients, często oznacza to, że występuje w produkcie w mniejszej ilości. Nie oznacza to jednak automatycznie, że jest bez znaczenia.

Wiele substancji aktywnych, konserwujących, przeciwutleniających, zapachowych lub ważnych technologicznie stosuje się w małych stężeniach. Niektóre mogą wpłynąć na stabilność, zapach, teksturę, pH, lepkość lub ogólne wrażenie z produktu nawet przy niskim dozowaniu.

INCI to świetna pomoc w orientacji, ale nie jest to kompletny protokół formulacyjny. Dlatego warto czytać etykietę krytycznie, ale nie w uproszczony sposób.

Substancje aktywne nie są automatycznie gwarancją lepszego produktu

Substancje aktywne są ważne, ale same w sobie nie tworzą dobrego produktu. Liczy się ich stężenie, forma, stabilność, pH, zgodność z pozostałymi składnikami, typ opakowania i cała formulacja.

W kosmetyce nie wystarczy bowiem tylko „dodać substancję aktywną”. Ważne jest również to, czy została użyta w produkcie w sensownej ilości, czy pozostaje stabilna podczas stosowania i czy formulacja potrafi dostarczyć ją tam, gdzie ma działać. Skóra nie jest otwartą bramą, a substancja aktywna nie dotrze do miejsca docelowego tylko dlatego, że jest wypisana na etykiecie.

Właśnie dlatego ważny jest cały system receptury: odpowiednia faza wodna lub olejowa, właściwe pH, emulgator, rozpuszczalniki, humektanty, stabilizatory, konserwacja, tekstura oraz typ opakowania. Wszystkie te elementy mogą zadecydować o tym, czy substancja aktywna realnie działa w produkcie, czy jest tylko ładnym słowem w komunikacji marketingowej.

Dobry produkt to nie tylko lista modnych substancji. Dobry produkt to przemyślana receptura, w której składniki mają sens razem.

Produkt z jedną dobrze dobraną substancją aktywną w odpowiedniej formie i dobrze opracowanej formulacji może być lepszy niż produkt, który ma na etykiecie długą listę nowoczesnych składników, ale każdy tylko w symbolicznej lub źle wprowadzonej ilości. Warto zajrzeć także do naszej oferty substancji aktywnych i ich opisów.

Warto używać zdrowego rozsądku: cena, substancje aktywne i realia formulacji

Przy kosmetykach warto kierować się zdrowym rozsądkiem.

Wysoka cena sama w sobie nie oznacza, że produkt jest automatycznie lepszej jakości, skuteczniejszy lub lepiej sformułowany. Czasem płaci się za rozwój, dobre surowce, testy i dobre opakowanie. Innym razem dużą część ceny stanowi jednak marka, marketing, dystrybucja, reklama lub luksusowe wrażenie z opakowania.

Podobnie działa jednak druga skrajność. Jeśli bardzo tani produkt obiecuje naraz długą listę substancji aktywnych, egzotycznych ekstraktów, witamin, peptydów, kwasów i olejów, warto czytać etykietę realistycznie. Nie oznacza to automatycznie, że produkt jest zły, ale możliwe, że część tych składników występuje w nim tylko w niskich lub śladowych ilościach.

Dobry produkt nie musi być najdroższy. A tani produkt nie musi być automatycznie zły. Decydujące jest to, czy formulacja ma sens, czy marka komunikuje się adekwatnie i czy twierdzenia na opakowaniu odpowiadają temu, co da się wyczytać ze składu.

W praktyce warto zadać sobie te pytania:

• Czy główne twierdzenie produktu jest poparte składem?
• Czy na opakowaniu nie ma zbyt wielu „gwiazdorskich” substancji aktywnych naraz?
• Czy produkt obiecuje realistyczny efekt kosmetyczny, czy cud od ręki?
• Czy cena wydaje się adekwatna do typu produktu, wielkości opakowania i składu?
• Czy marka potrafi wyjaśnić, dlaczego konkretne substancje zostały użyte w produkcie?

Dobry kosmetyk nie musi krzyczeć. Często wystarczy, że ma przemyślaną bazę, odpowiednią ilość substancji czynnych, stabilną formulację i uczciwą komunikację bez wielkich obietnic, których skład nie jest w stanie udźwignąć.

Słowa marketingowe, które trzeba czytać z rozsądkiem

Niektóre słowa na kosmetykach brzmią dobrze. Problem w tym, że bez kontekstu często mówią za mało.

Niektóre są regulowane, niektóre muszą być udokumentowane, a niektóre są raczej marketingowym skrótem. Dlatego warto przy nich pytać: Co dokładnie marka ma na myśli? Czy da się to zweryfikować? Czy wiąże się to ze składem, czy tylko z wrażeniem z opakowania?

Greenwashing i cleanwashing

Przykłady:

• Zielone opakowanie nie oznacza produktu ekologicznego.
• Słowo natural nie oznacza certyfikowanego kosmetyku naturalnego.
• Twierdzenie chemical-free w przypadku kosmetyków nie ma sensu z fachowego punktu widzenia.
• Bez parabenów nie oznacza automatycznie lepszego składu.
• Opakowanie nadające się do recyklingu nie oznacza, że realnie zostanie poddane recyklingowi.
• Eko design nie musi oznaczać niższego śladu środowiskowego.
• Toxin-free często operuje bardziej strachem niż fachowym wyjaśnieniem.

Przy uczciwych kosmetykach różnica między marketingiem a rzeczywistością powinna być jak najmniejsza.

Certyfikaty: kiedy logo coś znaczy

Na opakowaniu można znaleźć różne oznaczenia i symbole. Niektóre to tylko elementy graficzne producenta, inne oznaczają niezależne certyfikaty.

Do znanych systemów certyfikacji w kosmetyce należą na przykład COSMOS, Ecocert, EU Ecolabel lub Leaping Bunny.

• Niezależny certyfikat

  Marka lub produkt przeszły kontrolę według zasad konkretnej organizacji.

• Własna ikonka marki

  Może być prawdziwa, ale nie jest to automatycznie niezależna weryfikacja.

• Symbol graficzny bez wyjaśnienia

  Może wyglądać wiarygodnie, ale nie musi mieć realnej wartości certyfikacyjnej.

Symbolowi warto zaufać dopiero po weryfikacji

Na opakowaniu często znajduje się kilka oznaczeń obok siebie i na pierwszy rzut oka wyglądają równie wiarygodnie. Różnica polega na tym, kto za nimi stoi. Realną wartość ma tylko symbol, który odsyła do niezależnego certyfikatu z jasnymi zasadami.

Jeśli przy oznaczeniu nie ma nazwy organizacji ani wyjaśnienia, co dokładnie weryfikuje, warto traktować je wyłącznie jako element graficzny. Ładny symbol sam w sobie niczego nie gwarantuje.

Jeśli marka używa własnych ikonek typu „vegan”, „natural”, „eco”, „clean” lub „planet friendly”, powinna umieć wyjaśnić, co dokładnie oznaczają i na jakiej podstawie ich używa.

Kosmetyki BIO: nie wystarczy, że opakowanie wygląda naturalnie

Kosmetyka BIO lub organic nie powinna być wyłącznie kwestią zielonego opakowania, roślinnej ilustracji lub ładnej nazwy.

Jeśli produkt nosi certyfikowane oznaczenie typu COSMOS Organic, musi spełniać zasady konkretnego systemu certyfikacji i przejść kontrolę.

Dla konsumenta praktyczna zasada jest prosta:

• Jeśli produkt twierdzi, że jest BIO, warto sprawdzić, na jakiej podstawie.
• Jeśli ma certyfikat, powinien być jasno podany.
• Jeśli ma tylko zielony design i słowo natural, nie jest to automatycznie certyfikowany kosmetyk BIO.
• Jeśli marka używa własnych oznaczeń, powinna umieć wyjaśnić, co oznaczają.
• Wysoki udział składników pochodzenia naturalnego to nie automatycznie to samo co certyfikowany kosmetyk organiczny.

Parfum i alergeny: nie oznaczają automatycznie problemu, ale trzeba umieć je czytać

Zapach może być podany na liście składników jako Parfum lub Aroma.

Producent może zdecydować, czy kompozycję zapachową poda ogólnie, czy bardziej szczegółowo. Obowiązkowe alergeny muszą jednak być wymienione osobno, jeśli przekraczają limity określone przepisami.

Alergeny nie oznaczają automatycznie, że produkt jest zły. Oznaczają, że zawiera substancje, które mogą być istotne dla osób z nadwrażliwością lub alergią.

Ważne jest również to, że alergeny mogą pochodzić ze składników naturalnych. Olejek eteryczny może być naturalny, a mimo to zawierać alergeny. Naturalne pochodzenie nie oznacza więc automatycznie zerowego ryzyka podrażnienia.

Przykłady alergenów zapachowych, które można znaleźć na liście składników:

Przy skórze wrażliwej lub znanych alergiach na składniki zapachowe warto obserwować kompozycję zapachową i alergeny uważniej. Kompozycje zapachowe mogą zawierać dziesiątki różnych substancji, a niektóre z nich należą do regulowanych alergenów, które przy określonych stężeniach muszą być wymienione osobno na liście Ingredients. Sama obecność alergenu nie oznacza jednak automatycznie problemu ani nieodpowiedniego produktu. Ważne jest, aby znać własną wrażliwość i zwracać uwagę na to, na które składniki reaguje konkretna skóra. Regularne czytanie etykiet z czasem pomaga rozpoznać powtarzające się substancje, które odpowiadają skórze lub przeciwnie, powodują podrażnienie. Dzięki temu można podejmować bardziej świadome decyzje i wybierać produkty, które lepiej odpowiadają potrzebom własnej skóry.

Barwniki i numery CI

Barwników nie podaje się na liście składników jako „różowy barwnik”, „niebieska farba” lub „czerwony pigment”. Nie stosuje się przy nich również zwykłej nazwy INCI w stylu składników botanicznych lub funkcjonalnych.

Przy barwnikach kosmetycznych stosuje się oznaczenie za pomocą numeru CI, czyli numeru Colour Index. To właśnie numer CI służy jako standaryzowane oznaczenie barwnika na liście Ingredients.

Przy odcieniach miki często podaje się nie tylko CI 77019, ponieważ konkretny odcień może zawierać także inne pigmenty, na przykład CI 77891, CI 77491, CI 77492 lub CI 77499. Dlatego zawsze trzeba wychodzić od dokumentacji technicznej konkretnego barwnika.

Przy kosmetykach kolorowych, które występują w wielu odcieniach, może być stosowane także oznaczenie may contain lub +/-, jeśli odpowiada to konkretnemu produktowi i jego składowi.

Symbol PAO i data trwałości

Na etykiecie warto śledzić także informację o trwałości.

Data minimalnej trwałości stosowana jest przy produktach, których minimalna trwałość wynosi 30 miesięcy lub mniej.

Przy produktach o dłuższej trwałości stosuje się zwykle symbol PAO, czyli symbol otwartego słoiczka z informacją, jak długo można stosować produkt po otwarciu. Można zobaczyć na przykład:

Oznacza to 6, 12 lub 24 miesiące po otwarciu.

Zawartość nominalna: co oznacza 50 ml lub 100 g

Zawartość nominalna mówi, ile produktu znajduje się w opakowaniu w chwili pakowania. Najczęściej podawana jest w mililitrach lub gramach. Przykłady:

Dla konsumenta ważne jest to, że zawartość nominalna nie jest „wielkością opakowania” ani wrażeniem tego, jak pełna wygląda butelka.

Niektóre opakowania mogą sprawiać wrażenie większych niż realna zawartość produktu. Dlatego warto patrzeć na liczbę, a nie tylko na kształt lub wielkość opakowania.

Dlaczego warto wybierać znane i sprawdzone marki

Przy kosmetykach rozsądnie jest wybierać marki, które są możliwe do zweryfikowania, komunikują się jasno i mają za sobą pewien poziom zaufania.

Nie muszą to być wyłącznie duże marki międzynarodowe. Znaną i sprawdzoną marką może być również lokalny producent, który ma przejrzysty skład, jasne dane kontaktowe, dobrą komunikację i odpowiedzialne podejście do produkcji.

Sprawdzona marka powinna umieć odpowiedzieć na podstawowe pytania:

• Kto produkuje produkt lub wprowadza go do obrotu?
• Jaki ma skład?
• Do czego produkt jest przeznaczony?
• Jak się go stosuje?
• Czy produkt ma prawidłowe oznakowanie?
• Czy twierdzenia na opakowaniu są adekwatne?
• Czy marka potrafi wyjaśnić, dlaczego użyła konkretnych składników?

Dlaczego lokalne kosmetyki mogą być bardzo dobrym wyborem

Lokalne marki mają często bliższy kontakt z klientem i potrafią komunikować się konkretniej.

Nie muszą ponosić takich samych kosztów korporacyjnych jak wielkie marki globalne, na przykład dużych kampanii reklamowych, wielopoziomowych sieci dystrybucji, skalowanych międzynarodowo opakowań lub ogromnych budżetów marketingowych.

Może to oznaczać, że mniejsza marka potrafi włożyć w jeden produkt znaczącą ilość składników dobrej jakości lub więcej funkcjonalnych substancji aktywnych bez konieczności ukrywania dużej części ceny w aparacie korporacyjnym.

Oczywiście nie dotyczy to automatycznie każdej lokalnej marki. Także tutaj trzeba czytać etykietę, śledzić skład i zwracać uwagę na to, jak marka się komunikuje.

Lokalne zakupy mają też szersze znaczenie. Wspierają rynek krajowy, środowisko przedsiębiorców, rzemiosło, mniejsze marki i ludzi, którzy często stoją za produktem osobiście.

Przy dobrej lokalnej marce kupuje się nie tylko krem, serum lub mydło. Wspiera się także bardziej przejrzystą relację między producentem a klientem.

Jak rozpoznać uczciwą markę

Uczciwa marka nie musi krzyczeć najgłośniej. Raczej komunikuje się jasno, fachowo i bez zbędnego straszenia.

Uczciwa marka:

• Nie wyolbrzymia działania.
• Nie używa strachu jako głównego argumentu sprzedażowego.
• Nie twierdzi, że kosmetyki leczą choroby.
• Potrafi wyjaśnić skład.
• Nie nadużywa słów natural, clean, eco lub toxin-free bez kontekstu.
• Podaje możliwego do zweryfikowania producenta lub osobę odpowiedzialną.
• Nie chowa się za pustymi twierdzeniami.
• Nie udaje, że jeden modny składnik tworzy cały produkt.
• Potrafi powiedzieć, co produkt robi, ale też czego nie robi.

Jak przeczytać etykietę w 30 sekund

Podczas zakupów nie trzeba robić analizy laboratoryjnej. Wystarczy szybka orientacja.

1. Warto sprawdzić, czym produkt jest i do czego służy. Czy to serum, krem, szampon, peeling czy olej?
2. Warto sprawdzić pierwszych 5 składników w INCI. Zwykle mówią najwięcej o bazie produktu.
3. Warto odnaleźć gwiazdorski składnik z przodu opakowania. Czy jest na początku, w środku, czy na końcu? To wskazówka, a nie ostateczny dowód skuteczności.
4. Warto spojrzeć na Parfum lub Aroma. Przy skórze wrażliwej dobrze jest wiedzieć, czy produkt jest perfumowany.
5. Warto śledzić alergeny. Zwłaszcza gdy wiadomo, że niektóre składniki zapachowe wywołują reakcję.
6. Warto sprawdzić PAO lub datę trwałości. Symbol 12M oznacza, że produkt należy zużyć w ciągu 12 miesięcy po otwarciu.
7. Warto przeczytać ostrzeżenia. Są ważne zwłaszcza przy produktach złuszczających, perfumowanych lub aktywnych.
8. Warto zweryfikować, kto odpowiada za produkt. Przejrzysta marka się nie ukrywa.

Co warto zapamiętać

Etykieta nie jest wrogiem. To mapa produktu. Nie musi mówić absolutnie wszystkiego, ale potrafi zdradzić wiele.

Z INCI nie da się wyczytać dokładnych procentów wszystkich substancji aktywnych, ale można ustalić, które składniki tworzą bazę produktu. Z claimów nie pozna się całej prawdy, ale można je porównać ze składem. Z certyfikatów można oszacować, czy chodzi o niezależnie zweryfikowany standard, czy tylko o ładną ikonkę. Z kontaktu do producenta można ustalić, czy za produktem stoi możliwa do zweryfikowania marka.

Celem nie jest strach przed każdym składnikiem. Celem jest nie dać się nabrać na każde ładne słowo.

Dobre kosmetyki nie muszą mieć najgłośniejszego marketingu. Często wystarczy sensowny skład, jasne zastosowanie, adekwatne twierdzenia i etykieta, która nie wodzi klienta za nos.

Najczęstsze pytania: jak czytać etykietę kosmetyku

Najczęstsze praktyczne pytania o czytanie etykiety kosmetycznej — od INCI przez kompozycję zapachową i alergeny po PAO i claimy marketingowe.