Mydło z mleczanem sodu

Mydło z mleczanem sodu to mydło dla niecierpliwych. Przy wyrobie mydeł metodą na zimno jednym ze składników opcjonalnych jest właśnie mleczan sodu — związek, który pomaga przyspieszyć twardnienie mydła. Przedstawiamy przepis na mydło, które ten składnik zawiera: dla osób zbyt niecierpliwych, które chcą pokroić swoje mydło jak najszybciej, mleczan sodu jest właściwym wyborem.

O tym przepisie

Jest to przepis na mydło twarde wykonane metodą na zimno. Wyrób mydła twardego metodą na zimno nie obejdzie się bez wodorotlenku sodu, wody oraz oczywiście olejów i tłuszczów, które następnie ulegają zmydleniu. Do uzyskania efektu kolorystycznego użyto pigmentów mika w połączeniu z dwutlenkiem tytanu dla osiągnięcia intensywniej białej barwy.

Opisane mydło przygotowano z 400 g olejów i maseł, a w przepisie uwzględniono już przetłuszczenie 5 %. Przepis docenią mydlarze, którzy chcą pokroić swoje mydło wcześniej — mleczan sodu jest jednak opcjonalny i można go pominąć bez zmiany proporcji pozostałych surowców.

Główne zalety

• Szybsze twardnienie

  Mleczan sodu przyspiesza tężenie i twardnienie mydła — twarde kostki mydła powstają w krótszym czasie.

• Wcześniejsze krojenie

  Mydło można kroić już po ok. tygodniu, ewentualnie później, jeżeli wydaje się zbyt miękkie.

• Przetłuszczenie 5 %

  Oleje występują w 5 % nadmiarze w stosunku do wodorotlenku; ta ilość pozostanie nieprzereagowana i zapewni skórze właściwości pielęgnujące oraz zmiękczające.

• Warstwowy efekt kolorystyczny

  Pigmenty mika w połączeniu z dwutlenkiem tytanu tworzą warstwę niebieską i białą, oddzielone złotą posypką.

• Składnik opcjonalny

  Mleczan sodu można z przepisu pominąć bez zmiany proporcji pozostałych surowców; można go też zastąpić kwasem mlekowym.

Właściwości produktu

Kluczowe surowce w przepisie

Warto poznać bliżej surowce użyte do wyrobu mydła z mleczanem sodu oraz ich ewentualne zamienniki lub warianty.

Mleczan sodu

Jak już wspomniano, mleczan sodu przyspiesza tężenie i twardnienie mydła. Twarde kostki mydła powstają w krótszym czasie. Z przepisu można go jednak pominąć bez zmiany proporcji pozostałych surowców. Stosuje się go zwykle w stężeniu około 1 – 2 % masy olejów. Mleczan sodu należy dodawać do wody demineralizowanej.

Olej kokosowy

Przy wyrobie mydła twardego warto łączyć tłuszcze stałe i masła z olejami płynnymi, najlepiej w proporcji 1:1. Ponieważ olej kokosowy jest stały w temperaturze pokojowej, stanowi świetne uzupełnienie maseł roślinnych. Olej kokosowy sprawdza się zwłaszcza wtedy, gdy oczekiwane są twarde i pieniące się mydła. Z drugiej strony mydła wyłącznie z oleju kokosowego są nieco mniej pielęgnujące dla skóry, dlatego warto łączyć ten olej z innymi płynnymi olejami roślinnymi, aby uzyskać łagodniejsze mydło o bardziej kremowej pianie.

Masło kakaowe

Jako uzupełnienie oleju kokosowego najlepiej sprawdza się masło kakaowe. Masło to jest cenione przy wyrobie mydeł twardych, ponieważ łatwo się z nim pracuje i daje mydła zwarte, a jednocześnie pielęgnujące. Można je zamienić na inne masło roślinne, w takim przypadku konieczne jest jednak przeliczenie przepisu w kalkulatorze mydlanym (zmieni się ilość potrzebnego wodorotlenku sodu).

Oliwa z oliwek

Podstawowym olejem płynnym do wyrobu mydła jest właśnie oliwa z oliwek. Olej ten jest bardzo ceniony w mydlarstwie, stanowi podstawę na przykład mydła kastylijskiego. Jego lekko zielonkawa barwa może powodować żółknięcie mydła, dlatego aby dodane pigmenty mika lepiej się uwidoczniły, warto połączyć oliwę z oliwek z innymi, mniej zabarwionymi olejami.

Dwutlenek tytanu

Dwutlenek tytanu to intensywnie biała substancja stosowana jako barwnik lub nośnik w różnych rodzajach kosmetyków, w tym w kosmetyce kolorowej. Nadaje mydłu białą barwę i pozwala lepiej uwidocznić pozostałe kolory. Dwutlenek tytanu można z wyrobu również całkowicie pominąć, a przy jego stosowaniu należy zwrócić uwagę na dokładne rozmieszanie, ponieważ chętnie tworzy grudki. Grudek można uniknąć także wybierając dwutlenek tytanu do stosowania w oleju, a nie w wodzie.

Pozostałe surowce

Wodorotlenek sodu i woda demineralizowana tworzą ług, bez którego wyrób mydła twardego metodą na zimno nie jest możliwy — obok olejów i tłuszczów, które następnie ulegają zmydleniu. Mleczan sodu dodaje się właśnie do wody demineralizowanej.

Masło shea to bardziej miękkie masło, odpowiednie do złagodzenia mydła i pielęgnacji skóry. Masło to jest dobrze dostępne cenowo i ma uniwersalne zastosowanie w wielu rodzajach kosmetyków, więc ewentualne nadwyżki z pewnością przydadzą się w innych projektach kosmetycznych.

Olej bawełniany — olej z nasion bawełny dostarcza skórze cennych witamin i minerałów. Mydło łagodzi i zmiękcza (mydło ze 100 % olejem bawełnianym byłoby zbyt miękkie i nie dawałoby wystarczającej piany).

Olej morelowy jest bardzo dobrze tolerowany przez skórę, szybko się w nią wchłania i zapewnia jej nawilżenie. W mydłach dzięki minimalnemu zabarwieniu pozwala uwidocznić zastosowane barwniki. Nie ma przeszkód, by dodać do mydła ulubiony olej, zawsze należy jednak sprawdzić ilość wodorotlenku i wody demineralizowanej w kalkulatorze mydlanym.

Olejki zapachowe to świetny sposób na ożywienie mydeł. Są odpowiedniejsze niż olejki eteryczne, ponieważ są minimalnie zabarwione, a zatem nie wpłyną na końcowy efekt kolorystyczny. Warto wypróbować różne zapachy lub ich kombinacje. Ich ilość wynosi zwykle 30 – 31 g na 1 kg mydła (suma pozostałych surowców).

Pigmenty mika są wyborem numer jeden przy barwieniu mydła. Nie tylko świetnie się mienią, ale są także stabilne w obecności mydła, trzymają kolor i można je dowolnie łączyć. Poza pigmentami mika można jednak sięgnąć po brokaty kosmetyczne lub całkowicie z nich zrezygnować.

IPA — alkohol izopropylowy: w celu zmniejszenia ryzyka powstania popiołu sodowego gotowe mydło spryskano IPA. Przy krojeniu również dobrze jest mieć IPA pod ręką i spryskać każdą kostkę mydła (przekrój) — nie tylko ze względu na mniejsze ryzyko powstania popiołu sodowego, ale także dlatego, że takie mydło lekko się wygładzi i lepiej stężeje.

Receptura

Ilości potrzebnych surowców są podane w gramach, ponieważ przy jakiejkolwiek zmianie w przepisie dotyczącej użytych tłuszczów i olejów konieczne jest przeliczenie całego przepisu w kalkulatorze mydlanym (wiele z nich jest dostępnych bezpłatnie w internecie). Dojdzie bowiem do zmiany ilości wodorotlenku sodu potrzebnej do zmydlenia danego tłuszczu.

Opisane mydło przygotowano z 400 g olejów i maseł.

Sposób wykonania

1. Środki ochrony

   Należy założyć środki ochrony (rękawice, okulary, starszą odzież z długim rękawem), pracować w dobrze wentylowanym pomieszczeniu i używać wyłącznie naczyń plastikowych, ze stali nierdzewnej ewentualnie ze szkła żaroodpornego/laboratoryjnego.

2. Ług z mleczanem sodu Faza wodna36 – 38 °C

   Do naczynia należy odważyć wodę demineralizowaną i dodać do niej mleczan sodu, do drugiego naczynia osobno odważyć wodorotlenek sodu. W dobrze wentylowanym pomieszczeniu małymi porcjami dodawać wodorotlenek sodu do wody, cały czas mieszając. Mieszanina będzie się intensywnie nagrzewać, dlatego należy postępować powoli i nie wdychać oparów. Mieszaninę pozostawić do ostygnięcia do ok. 36 – 38 °C.

3. Oleje i masła Faza olejowa36 – 38 °C

   Do naczynia odpornego na wysoką temperaturę należy odważyć wszystkie oleje i masła, a następnie podgrzewać je do rozpuszczenia maseł. Pozostawić do ostygnięcia do 36 – 38 °C, odebrać łyżkę stołową oleju i dodać do naczynia z dwutlenkiem tytanu; tak samo postąpić z niebieskim pigmentem mika.

4. Połączenie faz 36 – 38 °C

   Gdy roztwór wodorotlenku oraz mieszanina tłuszczów i olejów mają w przybliżeniu tę samą temperaturę (36 – 38 °C), należy wlać roztwór wodorotlenku do olejów i dobrze wymieszać.

5. Olejek zapachowy i dwutlenek tytanu

   Kilka razy zmiksować blenderem zanurzeniowym, dodać olejek zapachowy i dwutlenek tytanu (przez sitko, aby nie powstały grudki).

6. Miksowanie do śladu

   Miksować blenderem do uzyskania konsystencji zbliżonej do budyniu, czyli do stadium śladu (po wymieszaniu widoczne będzie miejsce, w którym zanurzono łyżkę).

7. Warstwa niebieska

   Należy odebrać 2/3 masy i dodać do niej niebieski pigment mika rozmieszany w oleju (najlepiej przez sitko), całość dobrze wymieszać i wlać do formy.

8. Złota posypka i warstwa biała

   Powierzchnię niebieskiego mydła posypać przez sitko złotym pigmentem mika, a następnie ostrożnie dodać pozostałą masę mydlaną, tak aby jak najmniej naruszyć złotą warstwę.

9. IPA i owinięcie

   Powierzchnię białej warstwy ponownie posypać przez sitko złotym pigmentem mika, spryskać IPA, przykryć celofanem i najlepiej owinąć mydło kocem oraz umieścić w ciepłym miejscu (pod grzejnikiem).

10. Krojenie ok. 1 tydzień

    Mydło można kroić po ok. tygodniu, ewentualnie później, jeżeli wydaje się zbyt miękkie.

11. Dojrzewanie i kontrola pH min. 6 tygodnipH 9 – 10

    Mydło pozostawia się do dojrzewania na minimum 6 tygodni, a następnie sprawdza się pH (powierzchnię mydła przeciera się odrobiną wody i przykłada papierek pH); pH powinno mieścić się w zakresie 9 – 10.

Wskazówki i triki

Poniżej znajdują się ważne rady i wskazówki, dzięki którym wyrób mydła stanie się łatwiejszy, a błędów da się uniknąć.

Przy pracy z wodorotlenkiem sodu należy zawsze używać środków ochrony, przede wszystkim okularów i rękawic. Pracować trzeba w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, opary wodorotlenku sodu są szkodliwe. Ponieważ wodorotlenek sodu podczas rozpuszczania wytwarza dużą ilość ciepła, część wody demineralizowanej można zastąpić lodem przygotowanym również z wody demineralizowanej — przyspieszy to stygnięcie roztworu.

Do neutralizacji wodorotlenku sodu z powierzchni i przyborów należy użyć rozcieńczonego roztworu octu, w którym przybory moczy się przez kilka minut przed umyciem. Tak samo rozcieńczonego octu można użyć do czyszczenia powierzchni. Jeżeli podczas wyrobu mydło dostanie się na skórę, należy ją natychmiast myć zimną wodą przez kilka minut, a następnie można ją opłukać również rozcieńczonym roztworem octu, aby usunąć resztki wodorotlenku.

Pigmenty mika lub inne barwniki proszkowe rozpuszczają się łatwiej, jeżeli wcześniej wymiesza się je z olejem. Najlepiej dodawać je przez sitko, aby w gotowym mydle nie powstawały grudki barwnika.

Mleczan sodu należy dodawać do wody demineralizowanej. Zamiennikiem może być kwas mlekowy, w takim przypadku trzeba jednak dodać nieco więcej wodorotlenku sodu, aby kwas mógł z nim przereagować i utworzyć mleczan sodu. Konieczne jest wówczas dokładne obliczenie według równania tej reakcji.

W przepisie uwzględniono już przetłuszczenie 5 %, co oznacza, że oleje występują w 5 % nadmiarze w stosunku do wodorotlenku, a zatem ta ilość olejów pozostanie nieprzereagowana i zapewni skórze właściwości pielęgnujące oraz zmiękczające. Udział ten można zwiększyć do 8 %, ewentualnie 10 %. Wtedy jednak warto przeliczyć cały przepis w kalkulatorze mydlanym, aby użyć prawidłowych ilości wszystkich surowców.

Do miksowania należy użyć blendera z końcówką ze stali nierdzewnej lub z tworzywa, zwykły metal będzie korodował pod wpływem wodorotlenku sodu. Idealnym pomocnikiem są także silikonowe szpatułki cukiernicze, dzięki którym łatwiej przenieść mydło do formy bez większych resztek.

Mydło dobrze jest owinąć kocem, aby wyższa temperatura wspomogła reakcję chemiczną i mydło przeszło fazę żelu. Spryskanie IPA można pominąć, ale występuje wtedy ryzyko powstania popiołu sodowego (białego nalotu na powierzchni mydła), czyli wady estetycznej, która zaburzy wygląd mydła.

Jeżeli przy kontroli pH okaże się, że mydło ma nierównomierne pH, prawdopodobnie doszło do niedokładnego wymieszania roztworu wodorotlenku (część granulek pozostała nierozpuszczona). Takie mydło nie jest bezpieczne w użyciu.

Do kontroli pH można użyć również roztworu fenoloftaleiny lub papierków z jej zawartością. Przy stosowaniu papierków fenoloftaleinowych postępuje się tak samo jak z lakmusowymi — papierki NIE POWINNY zabarwić się na różowo. Przy użyciu roztworu należy kropnąć go na różne części mydła; również nie powinien zabarwić się na różowo. Różowa barwa wskazuje na wysokie wartości pH, a tym samym na nieprzereagowany wodorotlenek; takiego domowego mydła nie wolno bezpiecznie używać.

Ostrzeżenie

Jak już wspomniano, z domowymi przepisami można eksperymentować, aby osiągnąć pożądane właściwości. Na końcowy rezultat może jednak wpłynąć wiele czynników, takich jak wilgotność, temperatura, jakość surowców czy sposób ich przechowywania.

Przed użyciem jakiegokolwiek surowca do wyrobu produktu kosmetycznego należy zapoznać się z jego właściwościami, zalecanym dawkowaniem, warunkami przechowywania oraz zasadami bezpiecznego obchodzenia się z nim. Każdy surowiec może mieć potencjał wywołania reakcji alergicznej u osób wrażliwych, dlatego przed użyciem produktu zalecamy sprawdzić, czy nie występuje alergia na któryś z surowców lub na cały produkt, np. testem skórnym.

W przypadku bardzo wrażliwej lub bardzo trądzikowej cery albo innych problemów skórnych i zdrowotnych zalecamy konsultację z lekarzem specjalistą przed zastosowaniem nowego produktu na skórę, niezależnie od tego, czy chodzi o domowy produkt kosmetyczny, czysty surowiec czy wyrób dostępny w handlu.

Częste pytania do przepisu

Praktyczne pytania o mydło z mleczanem sodu — dawkowanie, zamienniki, dojrzewanie oraz kontrola pH.

Podsumowanie

Wyrabiają Państwo klasyczne mydła metodą na zimno i czasem męczy Państwa czekanie? Warto wypróbować mleczan sodu i skrócić sobie ten proces.

Jeżeli zdecydują się Państwo na taki wyrób, prosimy koniecznie dać nam znać, jak poszło. Spostrzeżenia, pytania i doświadczenia można przesyłać na adres [email protected], a my z przyjemnością odpowiemy.

Zanim spotkamy się przy kolejnym blogowym poradniku, życzymy twórczego zapału.

Do zmydlenia, przyjaciele.